Loading...
ΒιβλιοπαρουσιάσειςΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Αθηνά Παπανικολάου: Μαρία Λάτσαρη, «Εν δυνάμει πραγματικότητα»

ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ

                                                  Πεθαίνουν τα κλαριά απ’ αγάπη

                                                                               F.G. Lorca

Ρωτώ την ποίηση

για το σχήμα της λύπης

την ιτιά μου δείχνει

το δέντρο που πονά, αυτή

με γερμένα τα κλαριά

προσκυνά βουβά το χώμα

Νευρωνικό αντίστοιχο

λέει η επιστήμη

γυναίκας κλαίουσας που

με λυτά τα μακριά μαλλιά

θρηνεί ασάλευτη

του έρωτα

το φθαρτό σώμα

 

*

 

ΜΙΣΟ ΣΚΟΤΑΔΙ ΚΑΦΕΣ

 

0 ύπνος ιερή συνήθεια

είτε ελαφρύς

εμβρυακός

είτε πολλά βαρύς

με χάπια παπαρούνας

 

άλλοτε πέφτεις για ύπνο

και πέφτεις και πέφτεις

όλο βαθύτερα

βυθίζεσαι στο κατακάθι

με τα τετράδια σου

άγραφα τριαντάφυλλα

να έχουν ήδη βουλιάξει

το χέρι μόνο που κρατάει το μολύβι

έχει μείνει απ’ έξω

τελευταίο σινιάλο

 

άλλοτε πλέεις στο καϊμάκι

φτερά από παιδικά φαντάσματα

τότε που ζεστός

τρελός ποιητής ξυπνούσες

κι έγραφες στίχους

στη γαλάζια πιτζάμα σου

 

                        *

 

ΕΝΣΥΝΑΙΣΘΗΣΗ

 

Σε νιώθω

με τους νευρώνες κάτοπτρα

μυούμαι στον κόσμο σου

συναισθάνομαι τη γλώσσα σου

αυτήν

των ήχων

των γεύσεων

των χρωμάτων

των σκιών

των αρωμάτων

Παράδεισος των αισθήσεων

 

Εσένα Τέχνη

που με κάλτσες μεταξωτές

πολύ λεπτές

μυρίζεις τον κρίνο

και γεννάς

 

                        *

 

ΜΕΧΡΙ ΤΟΤΕ

 

Από το τέλος αρχίζει η ιστορία

ο κόσμος αυτοκίνητος

όπως και χθες κι απόψε

ανυποψίαστο βγήκε το φεγγάρι

Της επανάληψης ο βαθύτερος γνώστης

δεν προσδοκά

τη δική του επιστροφή

Το μηδέν

χωρίς φωτοστέφανο

και φασματική υπόσταση

με καλεί στην αγκαλιά του

με τ’ οργανικά και τ’ ανόργανα

άμμος και κρύσταλλοι

Αρχαίος διαβαίνω

τη ζωή

θαύμα και λεβιάθαν

Σαν έρθει η ώρα

θα χαθώ

 

Μέχρι τότε

με το δάσος και το δέντρο

με το φύλλο και το κλωνί

θα χορεύω και θα τραγουδώ

 

                        *

 

 

ΑΠΟΛΟΓΙΑ

 

Μάρτυς μου τα δάκρυα

ορκιζόταν

λες κι ο πόνος

είναι ζήτημα αλήθειας

 

                                    *

 

ΣΤΟΝ ΒΥΘΟ

 

Κάθισε στην ανάστροφη καρίνα

η μπλούζα ασήμιζε από τα λέπια

χαμογελούσε με επιφύλαξη

μην είχε φύκια

ανάμεσα στα δόντια

(πού να ψάχνει τώρα

τον μπόγο της για νήμα)

Βρίσκεται ινσαλάχ

μίλια μακριά από τη φρίκη της πατρίδας

πολλές οργιές κάτω απ’ την επιφάνεια του Αιγαίου

 

                                    *

 

ΤΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΑ ΓΟΝΙΔΙΑ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ

 

Ο έρωτας ενσωματώνεται

στο DNA ξενιστή

τρώει ζωή

εκκρίνει δηλητήριο

Κάθε στιγμή in vivo

ένα κλικ της ψηφιακής μηχανής

του θανάτου

Ο ξενιστής

εξόριστος στο ίδιο του το σώμα

σβήνει

Ο έρωτας ανθεκτικός

αναζητά άλλον ξενιστή

να την αντέχει την αγάπη

 

                                    *

 

ΑΝΑΣΚΑΦΗ

 

Αυτούς που φύγανε

λέμε να τους θυμάσαι

αλλά εντέλει

εννοούμε να τους ξεχνάς

Αν και στη σκέψη σου χασομερούν

η λήθη

σιγά σιγά

τη σκιά των βημάτων τους σβήνει

κάθε στιγμή και μια φτυαριά χώμα

Η ζωή σε τραβάει απ’ το μανίκι

μην φτάσεις να πενθείς το μέλλον

Κάποτε ίσως τους ξαναβρείς

 

σε μιαν ανασκαφή

 

                                    *

 

ΑΥΛΑΙΑ

 

Κοίτα τον Πάρη, τον Τριστάνο,

είναι ο έρωτας που τους έκανε να

αναχωρήσουν από τον κόσμο αυτόν

Δάντης

Χιόνι πέφτει απαλά

άσπιλο άχρονο

βάναυσα λευκό

σβήνει τις γραμμές

των κορμιών

ούτε ήχος ούτε φως

γλιστρά ανάμεσά μας

 

Τώρα για πάντα δική σου

 

 

Μπορεί η ψυχρή λογική της επιστήμης, η μεθοδική και τετραγωνισμένη σκέψη της να συμπλέει με τον πληθωρισμό των αισθημάτων της ποίησης; Την καταφατική απάντηση δίνει η ποιητική συλλογή ΕΝ ΔΥΝΑΜΕΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΌΤΗΤΑ (Εκδ. Μανδραγόρας, 2016) της βιολόγου, με ειδίκευση στις νευροεπιστήμες και διδάσκουσας στην Κτηνιατρική του ΑΠΘ, Μαρίας Λάτσαρη.

Από ευτυχή σύμπτωση, τις μέρες που ξαναδιάβαζα το θαυμάσιο βιβλίο του Γάλλου ακαδημαϊκού Εντγκάρ Μορέν «ΓΝΩΣΗ ΑΓΝΟΙΑ ΜΥΣΤΗΡΙΟ» ήρθαν στα χέρια μου τα ποιήματα της συμπολίτισσας μου Μαρίας Λάτσαρη. Γράφει σ’ ένα σημείο του βιβλίου του, με θαυμαστή μάλιστα διαύγεια ο 99χρονος σήμερα Μορέν, διερευνώντας τα όρια της γνώσης μας: «Ζούμε στην επιφάνεια του εαυτού μας. Κατεχόμαστε από δυνάμεις σκοτεινές, τους εσωτερικούς μας και εξωτερικούς μας Δαίμονες. Κατεχόμαστε από τους μύθους, τους θεούς, τις ιδέες…..Το σύνολο του οργανισμού μας, αποτελούμενο από δισεκατομμύρια κύτταρα, από αναρίθμητα και πολύπλοκα όργανα, από άκρως ποικίλους ιστούς, διαθέτει μια νοημοσύνη, ίσως μια σκέψη που ούτε καν συνειδητοποιούμε.

Υπάρχει μέσα μας μια γνώση βαθιά και πολύπλοκη, η οποία κατασκευάζει, επιδιορθώνει, αναγεννά, αναπαράγει, ενεργοποιεί το βιολογικό μας είναι κι εμείς την αγνοούμε»

Ίσως, σκέφτομαι με αφορμή τη σκέψη του Γάλλου φιλοσόφου, ίσως αυτήν την βαθύτερη γνώση, την καλυμμένη με την αχλή του μυστηρίου να την βγάζει στην επιφάνεια η τέχνη της Ποίησης.

Η Βιολογία χαρίζει το σημαντικό υπόστρωμα της γνώσης για την λειτουργία του ανθρώπινου μηχανισμού. Για να προχωρήσει κανείς όμως πρέπει να διαθέτει και το ταλέντο να δει πέρα και πίσω από τα επιφαινόμενα, να πάει πιο βαθιά απ’ όσα του φανερώνει το τελειότερο μικροσκόπιο, να αγγίξει το μυστήριο και να το ανελκύσει στο φως με τις κατάλληλες λέξεις. Η Μαρία Λάτσαρη διαθέτει και τα δύο, επιστημονική κατάρτιση και ταλέντο για να μεταμορφώσει τη γνώση σε έμπνευση και ποιητικό λόγο υψηλής ευαισθησίας, να μας μιλήσει για τα αιώνια ανθρώπινα θέματα, την ύπαρξη, την αγάπη, τους δεσμούς, ερωτικούς και οικογενειακούς, την απώλεια, τη μνήμη, τον πόνο, την Τέχνη.

Είναι εμφανείς σε αρκετούς στίχους οι όροι της επιστήμης της αλλά δεν ξενίζουν, δεν φωνασκούν, δεν κομπορρημονούν. Το αντίθετο, ενσωματώνονται τόσο καλά στο ποιητικό σώμα που εντέλει γίνεται το ποίημα η αμοιβάδα που εγκολπώνει την αποκτημένη γνώση και μας υπενθυμίζει πως κι η επιστήμη από μια απορία, από έναν θαυμασμό γεννήθηκε, από τη διάθεση και την ορμή να ψάξει βαθιά, να υπερβεί την πραγματικότητα, να δώσει απαντήσεις σε αγωνιώδη ερωτήματα. Μα κι η ποίηση δεν ξεκίνησε από την ίδια αφετηρία;

Γράφει στον επίλογο ο Μορέν: «Η ποίηση γεννήθηκε μαζί με τη ζωή, από τη στιγμή που το βακτήριο ένιωσε την ηδονή του υπάρχειν, κι εκδηλώθηκε με τα λουλούδια, τα στολίδια, τα χρώματα, τις πτήσεις, τα χοροπηδήματα, τα απολαυστικά τεντώματα. Κι αντάμωσε το πεζό, τον θάνατο, την τραγωδία».

Η ποίηση της Μαρίας Λάτσαρη συναντά το μυστήριο της ζωής και του θανάτου χωρίς ο τελευταίος να ταυτίζεται απόλυτα και πάντα με τον βιολογικό αλλά να αφορά και όλες τις απώλειες του καθημερινού βίου. Στοχάζεται φιλοσοφικά σε ό, τι συνθέτει τη ζωή πατώντας γερά στη βάση μιας καλά θεμελιωμένης επιστημονικής γνώσης που δεν αναστέλλει την έμπνευση αλλά την τροφοδοτεί και την διαστέλλει σε νέες δημιουργίες. Δεν πνίγει με λεξιθηρία και στόμφο αλλά οργανώνει μεθοδικά τις λέξεις της, εκλύοντας πηγαίο συναίσθημα.

Οι τρεις ενότητες που οργανώνουν τα ποιήματα της και οι τίτλοι τους είναι επιπλέον αποδείξεις σε όσα καταθέτω στην αναγνωστική μου προσπάθεια: ΣΥΓΓΕΝΕΙΕΣ, ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ, ΑΠΟΧΩΡΙΣΜΟΙ.

Αν η ποίηση αφυπνίζει τη συνείδηση, η Μαρία Λάτσαρη την υπηρετεί με αγάπη και αφοσίωση, ενώνει με τους στίχους της την βιολογική μας υπόσταση με την κοινωνική και κυρίως με εκείνη τη στιγμή που το άτομο συνειδητοποιεί τη μοναδική, ξεχωριστή, προσωπική σύνδεσή του με τον κόσμο του, τους δεσμούς με τους άλλους γύρω του και ξαναγυρνά πια με γνώση και συναίσθημα στον κυτταρικό του πυρήνα. Το δηλώνει άλλωστε κι η ποιήτρια στο δεύτερο απόσπασμα-πλοηγό που παραθέτει στην πρώτη σελίδα:

« …ο νους σπάνια, ή μάλλον ποτέ, δεν αντιλαμβάνεται κάτι με απόλυτη αδιαφορία, δηλαδή χωρίς “συγκίνηση”. Όλα συνδέονται με τα συναισθήματα…» C.S. Sherrington.

Ευτυχής που συνάντησα και συνδέθηκα με την ποίηση της Μαρίας Λάτσαρη. Δημιούργησε μια νέα Εν δυνάμει πραγματικότητα!

 

 

 

 

Η Αθηνά Παπανικολάου είναι φιλόλογος. Εργάστηκε στη Μέση Εκπαίδευση από την οποία αφυπηρέτησε τον Αύγουστο του 2020.

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.