Loading...
Έκτακτα δίχως τακτΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣΠρωτοσέλιδο

Λένη Ζάχαρη:  Μην λιθοβολείτε την Ποίηση. Δεν ευθύνεται για τις λογοκλοπές!!!

 

«Είναι παιδιά πολλών ανθρώπων τα λόγια μας», έγραψε ο Σεφέρης και βρήκαμε όλοι τον μπελά μας. Τουλάχιστον όσοι ασχολούνται με τα της Ποιήσεως που αν είχε στόμα θα μίλαγε ή μάλλον θα τσίριζε για να βάλει πολλά πράγματα στη θέση τους.
Πρώτα πρώτα, λόγω καταστάσεων, θα ξεκίναγε από τους “λογοκλόπους”. Ξέρει πολλούς απ’ αυτούς και τους γνωρίζει από παλιά. Όχι από τ’ αρχαία χρόνια, όχι. Αυτοί είναι παιδιά των νεώτερων χρόνων. Σχεδόν σύγχρονοι. Γνωστοί και σε εμάς ως μεγάλοι ποιητές που όμως όταν έβλεπαν μια στροφή ή ένα ποίημα κάποιου ελάσσονος ποιητή το περιλάβαιναν και το μετέτρεπαν σε αριστούργημα, αλλά…σε άλλη γλώσσα! Δεν μπορώ να πω! Ατόφιο δεν το έπαιρναν. Το παράφραζαν. Το έφερναν στα μέτρα τους και ένα μεγάλο ποίημα γινόταν αντικείμενο θαυμασμού.


Σ’ ένα πρόσφατο άρθρο του ο Γιώργος Βαρθαλίτης μας δίνει μερικά παραδείγματα τέτοιας δουλειάς:

«γράφει ο Σεφέρης: ‘Είναι άσκηση πολύ διδακτική να διατρέξει κανείς τις κριτικές εκδόσεις του Baudelaire. Υπάρχουν φράσεις, στροφές ολόκληρες ξένων ποιητών, τις οποίες μεταφορτώνει στους στίχους του. Του Longfellow παραδείγματος χάριν. Ο Longfellow έχει λησμονηθεί σήμερα, όπως ο Cyrano de Bergerac, από τον οποίο ο Μολιέρος έχει δανειστεί ολόκληρη σκηνή. Και όμως ο Μπωντλαίρ εξακολουθεί να ακτινοβολεί, και ο Μολιέρος να είναι νέος όπως την πρώτη μέρα’ ( βλέπε Πνευματική επικοινωνία Γαλλίας-Ελλάδας). Θέλετε τώρα και κάποιο παράδειγμα; Ιδού ένα που μνημονεύει ο Σεφέρης στις Μέρες του 33: “ Ξέρεις γιατί έχω αδυναμία στη Στέρνα; Γιατί άμα την τελείωσα, δεν μπορούσα να την υποφέρω.

Μεγάλη η τέχνη, τα χρόνια περνάνε
κι αν οι καρδιές μας γενναίες ακόμα
σα σκεπασμένα τύμπανα χτυπάνε
νεκρώσιμα εμβατήρια προς το χώμα.

Αυτό, που λες, είναι του Longfellow, έτσι:

Art is long and time is fleeting
and our hearts though stead and brave
still like mufled drums are beating
funeral marches to the grave.

Και ο Μπωντλαίρ (ο πιο βασανισμένος συγγραφέας στην Ελλάδα) λέει σ’ ένα του ποίημα:

Notre coeur comme un tambour voilé
va battant des marches funèbres.
L’ art est long et le temps est courts.»

Γράφει μάλιστα ο Βαρθαλίτης και τα εξής για τον Παλαμά: «“Ο ποιητής πολύ περισσότερο ξαναβρίσκει παρά που εφευρίσκει. Το πρώτο υλικό για το πλάσμα του από κάπου αλλού θα το δεχτή. Οι απρόσεχτοι το λένε επίδραση, οι ανόητοι κλεψιά [η πλαγιογράφηση του Γ.Β.], οι συνετοί εύρεση. Η Τέχνη τρέφεται με δανείσματα, καθώς αυτή εννοεί το δανεικό. Ένας μου στίχος από την Ασάλευτη Ζωή επίμονα μου ζητεί να τον ξαναρρίξω εδώ στο χαρτί. Ο στίχος είναι:

Ο ποιητής είναι ο μεγάλος πατριώτης.

Γιατί μου το ζητεί; Για να τον παρωδήσω, μου λέει, αν ήθελα όχι να συγκινώ αλλά να σκανδαλίζω. Και υπακούω:

Ο ποιητής είναι ο μεγάλος λογοκλόπος.”»

ΒΕΒΑΙΑ, άλλο τα “δανείσματα” κι άλλο οι “κλεψιές”! Κι ας λέει ο δεύτερος εθνικός μας ποιητής πως μόνο οι “ανόητοι” μιλούν για “κλεψιά”!


Αυτές τις μέρες έχει στοχοποιηθεί άγρια ένας ποιητής. Καταγγέλλεται για καθ’ έξιν λογοκλοπές και παραποιήσεις, λοιδωρείται με πάθος και κανιβαλίζεται με μεγάλη όρεξη από άλλους «ομότεχνους».
Το θέμα παρουσιάζεται ως ηθικό, κι ας μοιάζουν τελείως αήθεις αυτού του είδους οι επιθέσεις.
Και έχει πάρει μεγάλη έκταση, ενώ απλώς πρόκειται για φαινόμενο ενδοοικογενειακής βίας – ποιον άραγε ενδιαφέρει εκτός του σιναφιού; Εδώ ο κόσμος χάνεται…

Πάντως, η Ποίηση δεν μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό της, και αν αυτό δεν αναλάβουν να το κάνουν οι θεσμοί, τότε, φαίνεται πως αναλαμβάνει να το κάνει το εξοργισμένο πλήθος, ένα πλήθος ποιητών, που αρχίζει το λιντσάρισμα. Λιθοβολεί τον «ένοχο» ποιητή , αλλά και την Ποίηση.

Οι λιθοβόλοι όμως, αντί να αφήσουν έργο αφήνουν πέτρες και μάλιστα σε καιρούς που οι άνθρωποι θα περίμεναν από την Τέχνη και κυρίως από την Ποίηση και τους ποιητές να γίνουν φορείς δύναμης, παραμυθίας και ελπίδας.
Δεν είναι σαφώς οι μόνοι υπεύθυνοι για την κατάσταση αυτή. Αλλά η συγκεκριμένη εμμονική τους ενασχόληση, μοιάζει να τους αφαιρεί την ιδιότητα του ποιητή… Οι ποιητές δεν εκτοξεύουν μονάχα αρές, πικρόχολα σχόλια, κακόγουστα πικρόχολα στιχουργήματα…

Μια καλή κίνηση από τον λιθοβολούμενο θα ήταν – αν κι αυτός, όπως κι εκείνοι δεν έχει τίποτα καλύτερο να κάνει – να ασχοληθεί σχολαστικά και πολύ προσεχτικά με το έργο των λιθοβόλων. Να το περάσει από ψιλή κρισάρα. Είναι πολύγλωσσος και ευρυμαθέστατος, δεν θα του ήταν δύσκολο να εντοπίσει άφθονα τέτοιου είδους παραπτώματα στα πονήματα όλων.

Στο κάτω κάτω, ο καθένας μπορεί να επιλέξει αν προτιμά  να επιβιώσει (αν βεβαίως είναι άξιος) ως ένδοξος ποιητής ή (αν είναι επιδέξιος) ως ένδοξος λογοκλόπος.

Στο μεταξύ, η Ποίηση θα μαζεύει λίθους και θα μονολογεί:

«Εκείνοι που με λιθοβόλησαν
δε ζούνε πια
με τις πέτρες τους έχτισα μια κρήνη…»

Οδυσσέας Ελύτης

2 comments
  1. Καίτη Παυλή

    Συγχαρητήρια αγαπητή Λένη Ζάχαρη για το άρθρο αυτό σε σένα και στο ” Περί Ου”. Να μπουν τα πράγματα στη θέση τους. Χρειαζόταν κι αυτή η διάσταση.

  2. Ελένη Ζάχαρη

    Ευχαριστώ πολύ Καίτη Παυλή. Το άρθρο γράφτηκε και με αυθόρμητη αντίδραση, αλλά και με σκέψη. Οι υπερβολές μόνο στην Ποίηση κάνουν κακό. Δεν αλλάζουν κάτι όπως βλέπουμε. Και δεν ενδιαφέρει τον κόσμο αυτή η ανθρωποφαγία.

Γράψτε απάντηση στο Ελένη Ζάχαρη Ακύρωση απάντησης

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.