ΥΛΙΚΟ
Βιογραφικό Σημείωμα
Ο W. H. Auden (Wystan Hugh Auden, 1907–1973) υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους και πιο επιδραστικούς ποιητές του 20ού αιώνα. Η ζωή και το έργο του χωρίζονται συνήθως σε δύο μεγάλες περιόδους: την αγγλική και την αμερικανική.
Τα πρώτα χρόνια και η “Γενιά του ’30”
Καταγωγή: Γεννήθηκε στο Γιορκ της Αγγλίας. Ο πατέρας του ήταν γιατρός και η μητέρα του νοσοκόμα, κάτι που εξηγεί τη συχνή χρήση επιστημονικής και ιατρικής ορολογίας στην ποίησή του.
Πολιτική δράση: Τη δεκαετία του 1930 έγινε η ηγετική μορφή μιας ομάδας αριστερών διανοουμένων (γνωστή ως “Ομάδα του Auden”). Τα ποιήματά του εκείνης της περιόδου ήταν έντονα πολιτικοποιημένα, αντιμετωπίζοντας την άνοδο του φασισμού και την οικονομική κρίση.
Ισπανικός Εμφύλιος: Συμμετείχε ως οδηγός ασθενοφόρου στην πλευρά των Δημοκρατικών, εμπειρία που επηρέασε βαθιά την κοσμοθεωρία του.
Η μετακίνηση στις ΗΠΑ και η πνευματική στροφή
Μετανάστευση: Το 1939, λίγο πριν το ξέσπασμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, μετακόμισε στις ΗΠΑ (κίνηση που προκάλεσε αντιδράσεις στην Αγγλία). Εκεί έγινε αργότερα Αμερικανός πολίτης.
Θρησκεία και Φιλοσοφία: Στην Αμερική εγκατέλειψε τον μαρξισμό και επέστρεψε στον Χριστιανισμό (Αγγλικανισμό), στρέφοντας το ενδιαφέρον του από την πολιτική επανάσταση στην ατομική ηθική και την πνευματική αναζήτηση.
Προσωπική ζωή: Διατηρούσε μια μακροχρόνια, αν και θυελλώδη, σχέση με τον ποιητή Chester Kallman, με τον οποίο συνεργάστηκε και σε λιμπρέτα για όπερες (π.χ. για τον Στραβίνσκι).
Χαρακτηριστικά του έργου του
Πολυμορφία: Έγραψε σε κάθε πιθανή φόρμα (σονέτα, μπαλάντες, ελεύθερο στίχο) με εκπληκτική τεχνική δεξιοτεχνία.
Θεματολογία: Συνδύαζε την υψηλή διανόηση με την καθημερινή γλώσσα. Ασχολήθηκε με τον έρωτα, την ψυχολογία, τη θρησκεία και τη σχέση του ανθρώπου με την τεχνολογία και την επιστήμη.
Διάσημα έργα: Εκτός από το “Numbers and Faces”, παγκοσμίως γνωστά είναι τα ποιήματα:
- Funeral Blues (το περίφημο “Stop all the clocks”).
- September 1, 1939.
- The Age of Anxiety (που έδωσε το όνομά του σε μια ολόκληρη εποχή).
- The Hidden Law και Precious Five (η οικειότητα με τα μαθηματικά).
Πέθανε στη Βιέννη το 1973. Θεωρείται ο ποιητής που “απομυθοποίησε” τον μοντερνισμό, κάνοντας την ποίηση ξανά ικανή να μιλά για τα μεγάλα κοινωνικά και ηθικά ζητήματα με καθαρότητα.
Το ποίημα του W. H. Auden “Numbers and Faces” γράφτηκε το 1950 και πραγματεύεται τη διαφορά ανάμεσα στον κόσμο των μαθηματικών/ στατιστικών (αριθμοί) και τον κόσμο των ανθρώπινων σχέσεων και της ατομικότητας (πρόσωπα).
Το πρωτότυπο κείμενο:
Numbers and Faces
The world of numbers quivers on the edge
Of our world, but it is not our world;
Its density is not our density,
Its space is not our space.
In our world, the faces we love
Are more real than the faces we don’t love;
But in the world of numbers,
A million is exactly a million times one.
The world of numbers has no history;
It is what it is, and it cannot be changed;
But the world of faces is always changing,
And what it is, it is only for a moment.
The world of numbers is a world of peace;
It is a world where everything is certain;
But the world of faces is a world of war,
A world where nothing is certain,
And where we are always afraid.
Yet, though the world of numbers
Is more beautiful than our world,
We cannot live in it;
We must live in the world of faces,
Where we are loved and where we love.
Απόδοση στα ελληνικά
Αριθμοί και Πρόσωπα
Ο κόσμος των αριθμών τρέμει στην άκρη
του δικού μας κόσμου, μα δεν είναι ο κόσμος μας·
η πυκνότητά του δεν είναι η δική μας πυκνότητα,
ο χώρος του δεν είναι ο δικός μας χώρος.
Στον δικό μας κόσμο, τα πρόσωπα που αγαπάμε
είναι πιο αληθινά από τα πρόσωπα που δεν αγαπάμε·
μα στον κόσμο των αριθμών,
το ένα εκατομμύριο είναι ακριβώς ένα εκατομμύριο φορές το ένα.
Ο κόσμος των αριθμών δεν έχει ιστορία·
είναι αυτό που είναι, και δεν μπορεί να αλλάξει·
μα ο κόσμος των προσώπων αλλάζει πάντα,
και αυτό που είναι, είναι μόνο για μια στιγμή.
Ο κόσμος των αριθμών είναι ένας κόσμος ειρήνης·
είναι ένας κόσμος όπου όλα είναι βέβαια·
μα ο κόσμος των προσώπων είναι ένας κόσμος πολέμου,
ένας κόσμος όπου τίποτα δεν είναι βέβαιο,
και όπου πάντα φοβόμαστε.
Και όμως, αν και ο κόσμος των αριθμών
είναι πιο όμορφος από τον δικό μας κόσμο,
δεν μπορούμε να ζήσουμε μέσα του·
πρέπει να ζήσουμε στον κόσμο των προσώπων,
εκεί που μας αγαπούν κι εκεί που αγαπάμε.
*
ΣΧΟΛΙΑ
Α
Στο ποίημα αυτό, ο Auden κάνει μια έντονη αντίθεση:
(i) Ο κόσμος των Αριθμών: Είναι σταθερός, ακριβής, ειρηνικός και όμορφος λόγω της τάξης του, αλλά είναι “νεκρός” και απρόσωπος. Εκεί, κάθε μονάδα είναι ίδια με την άλλη.
(ii) Ο κόσμος των Προσώπων: Είναι ο κόσμος της ανθρώπινης εμπειρίας. Είναι χαοτικός, αβέβαιος, γεμάτος συγκρούσεις και φόβο, αλλά είναι ο μόνος κόσμος στον οποίο μπορούμε να ζήσουμε πραγματικά, γιατί εκεί υπάρχει η αγάπη και η μοναδικότητα του κάθε ανθρώπου.
Ο Auden καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, παρόλο που η μαθηματική καθαρότητα είναι ελκυστική, η ανθρώπινη ύπαρξη δικαιώνεται μόνο μέσα από την ατέλεια των σχέσεων και των “προσώπων”.
Β
Είναι ένα εξαιρετικά επίκαιρο ποίημα, καθώς η εποχή μας συχνά προσπαθεί να μετατρέψει τα “πρόσωπα” σε “δεδομένα” (data).
Ποίηση και Μαθηματικά
Η σχέση μεταξύ αυτών των δύο πεδίων είναι παλιά και βαθιά, αν και συχνά θεωρούνται αντίθετα. Στο έργο του Auden και γενικότερα στη λογοτεχνία, η τομή τους αναδεικνύει τα εξής:
Η Αναζήτηση της “Απόλυτης Αλήθειας”
Τα μαθηματικά και η ποίηση αναζητούν και τα δύο τη σύνοψη/ συμπύκνωση. Ένα μαθηματικό θεώρημα συμπυκνώνει μια παγκόσμια αλήθεια σε μια εξίσωση, όπως ακριβώς ένας ποιητής προσπαθεί να χωρέσει ένα ολόκληρο συναίσθημα σε λίγους στίχους. Ο Auden αναγνωρίζει την “ομορφιά” των αριθμών ως μια μορφή πλατωνικής καθαρότητας που δεν φθείρεται από τον χρόνο.
Η Αντίθεση Αντικειμενικού – Υποκειμενικού
Στα μαθηματικά, η μονάδα (1) είναι πάντα ίση με οποιαδήποτε άλλη μονάδα. Στην ποίηση, όμως, “ένα” πρόσωπο μπορεί να σημαίνει τα πάντα, ενώ ένα εκατομμύριο άλλα πρόσωπα μπορεί να μην σημαίνουν τίποτα. Ο Auden χρησιμοποιεί τα μαθηματικά για να δείξει τα όρια της λογικής: η λογική μπορεί να μας δώσει ειρήνη και βεβαιότητα, αλλά δεν μπορεί να μας δώσει νόημα.
Η Αισθητική της Δομής
Πολλοί ποιητές (όπως ο Paul Valéry ή ο Καβάφης) έβλεπαν την ποίηση ως μια μορφή “μαθηματικής αρχιτεκτονικής”. Ο Auden, που λάτρευε τις αυστηρές φόρμες, χρησιμοποιεί εδώ τους αριθμούς ως σύμβολο μιας τέλειας τάξης. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι η ανθρώπινη ύπαρξη είναι “ακατάστατη” και δεν μπορεί να περιοριστεί σε στατιστικά μεγέθη.
Το Άπειρο και το Στιγμιαίο
Ενώ τα μαθηματικά διαχειρίζονται το άπειρο και το αμετάβλητο (1+1=2 για πάντα), η ποίηση ασχολείται με το εφήμερο. Ο Auden τονίζει ότι η “ιστορία” και η “αλλαγή” είναι αυτά που μας κάνουν ανθρώπους, ακόμα και αν αυτό συνεπάγεται πόνο ή αβεβαιότητα.
Σημείωση
