Η Αθανασία-Λυδία Κουρούβανη είναι ιδιαίτερη δημιουργός. Πρόκειται για μια νέα, ανήσυχη και φερέλπιδα φωτογράφο, η οποία, έχοντας ανάγκη να εκφραστεί, επέλεξε ως μέσο τη φωτογραφική μηχανή. Το μέσο βέβαια από μόνο του δεν ποιεί τέχνη, για να προκύψει η τέχνη απαιτείται ευαισθησία και ψυχή, και η Κουρούβανη διαθέτει και τα δύο.
Περιηγούμενος τις φωτογραφίες, προβληματίστηκα για τον τίτλο που έδωσε η φωτογράφος στην εργασία της, ο οποίος προφανώς δεν είναι τυχαίος. Γιατί άραγε βάφτισε την έκθεσή της με τη λατινική φράση: Altera pars, δηλαδή: Η άλλη πλευρά; Ο τίτλος είναι πολυσήμαντος και επιδέχεται πολλές ερμηνείες. Είναι η altera pars ένας αλλιώτικος κόσμος σε σχέση με τον δυτικό; Είναι μια διαφορετική συνθήκη ή μήπως είναι αυτή η άλλη πλευρά που δονείται μέσα της και την κάνει να δημιουργεί; Ας δώσει ο καθένας τη δική του απάντηση.
Κινητήρια δύναμη στην τέχνη της Κουρούβανη είναι το ταξίδι. Όχι μόνο το ταξίδι στις χώρες που έχει επισκεφτεί, αλλά κυρίως το ταξίδι που πραγματοποιεί μέσα της κάθε φορά που καδράρει την εικόνα την οποία θέλει να αποτυπώσει. Η έλξη που της ασκεί το ταξίδι υποδηλώνει την επιθυμία να κατανοήσει τη διαφορετικότητα, αλλά και να πραγματώσει ένα όνειρο.
Παρατηρώντας κανείς τις φωτογραφίες της, στην παρούσα τουλάχιστον έκθεση, εύκολα διαπιστώνει ότι είναι ανθρωποκεντρικές. Δεν υπάρχουν νεκρές αλλά ζωντανές φύσεις. Οι άνθρωποί της γεμίζουν στις περισσότερες περιπτώσεις το κάδρο, ενώ το φόντο στηρίζει διακριτικά το θέμα. Η Κουρούβανη ως ανθρωποκεντρική καλλιτέχνις ελκύεται και φωτογραφίζει κυρίως παιδιά και ηλικιωμένους, διακρίνοντας την εγγύτητα που υπάρχει ανάμεσα στις δύο ηλικιακές κατηγορίες και την ιδιαίτερη ματιά της καθεμιάς. Επιπλέον, φωτογραφίζει διάφορες γυναίκες, βγαλμένες από την παράδοση ή ευρισκόμενες στη μεταιχμιακή κρίσιμη ηλικία τους· κι ακόμη, ανθρώπους του μόχθου, βιοπαλαιστές εν ώρα εργασίας αλλά και μουσικούς εν ώρα δημιουργίας, τονίζοντας την επικοινωνία μεταξύ των τεχνών. Αυτές είναι οι θεματικές ενότητές της, ενώ τα πρόσωπα που εντυπώνει είναι αυθεντικά, αυθόρμητα, ειλικρινή αλλά και ευάλωτα. Δεν είναι δύσκολο να αντιληφθείς ότι οι φωτογραφίες της είναι αφηγηματικές. Παρότι δηλαδή είναι στατικές εικόνες, όταν αρχίζεις να φαντάζεσαι τα επίπεδα που κρύβονται πίσω από το ορατό, ξεδιπλώνεται μπροστά σου μια ολόκληρη ιστορία.
Η Κουρούβανη φωτογραφίζει κάτω από συναισθηματική συχνά ένταση. Λαχταρά αυτό που κάνει, είναι ειλικρινής, συμπάσχει με τους ήρωές της, γι’ αυτό και συγκινεί. Νομίζω ότι μια άλλη κινητήρια δύναμη της τέχνης της είναι η αγάπη. Η φωτογραφία όπου το χέρι της υπερήλικης γιαγιάς σφίγγει το χέρι της εγγονής, θέλοντας να της μεταγγίσει ζωή, τρυφερότητα, εμπειρίες, είναι μια βιωματική αποτύπωση γεμάτη στοργή εκατέρωθεν. Το πορτρέτο της γηραιάς Γεωργιανής, με το αυλακωμένο από τις ρυτίδες πρόσωπο και το θλιμμένο χαμόγελο, μας προσκαλεί να τη συμπονέσουμε, καθώς οι ρυτίδες της θα μπορούσαν να εκληφθούν ως ενοχές για την απολεσθείσα ομορφιά και νεότητα.
Οι εκτιθέμενες φωτογραφίες έχουν τραβηχτεί στην Αρμενία, το Βιετνάμ, τη Βουλγαρία, τη Γεωργία, την Ιορδανία, την Κούβα, τη Λετονία, τη Σκωτία και την Τυνησία. Όπως θα έχετε αντιληφθεί επιλέγει χώρες έξω από τον δυτικό πολιτισμό, με έντονα τοπικά στοιχεία. Η Κουρούβανη στα ταξίδια της δεν λειτουργεί ως κοινή τουρίστρια, γίνεται μια από τις κατοίκους των χωρών που επισκέπτεται, συγχρωτίζεται στενά με τους ανθρώπους και βιώνει την κουλτούρα και τον αγώνα τους. Αναζητά την παράδοσή τους, ενώ το ενδιαφέρον της στρέφεται στις ευπαθείς κοινωνικές ομάδες. Ψάχνει το βλέμμα, διότι μέσω αυτού επιθυμεί να φτάσει στην ψυχή των φωτογραφουμένων, αλλά και στη δική της ψυχή.
Στις φωτογραφίες της παρατηρούμε αντιθέσεις, αλλά κυρίως κρυφές αρμονίες. Και για να θυμηθούμε τον Ηράκλειτο: Ἁρμονίη ἀφανὴς φανερῆς κρείττων· δηλαδή, η αφανής αρμονία είναι καλύτερη από τη φανερή. Ως παράδειγμα, αναφέρω τη φωτογραφία με ένα παιδί στη Γεωργία πάνω σε άλογο, από τις πιο άρτιες καλλιτεχνικά, όπου η γωνία λήψης και τα σκοτεινά πρόσωπα του παιδιού και του αλόγου δημιουργούν σε αντίστιξη με το γυμνό τοπίο και τα λευκά σύννεφα μια εικόνα λιτής ομορφιάς και εσωτερικής ενατένισης, αναδίδοντας μια κρυμμένη ευρυθμία και συμμετρία.
Γράφει ο Εμπειρίκος στην ποιητική συλλογή του Ενδοχώρα: «Είναι τα βλέφαρά μου διάφανες αυλαίες. Όταν τ’ ανοίγω βλέπω εμπρός μου ό,τι κι αν τύχει. Όταν τα κλείνω βλέπω εμπρός μου ό,τι ποθώ.» Αυτό ακριβώς κάνει και η καλλιτέχνις μας. Δεν φωτογραφίζει ό,τι τύχει, αλλά ό,τι ποθεί. Τελειώνοντας, λοιπόν, θα έλεγα ότι η Κουρούβανη καταθέτει ξεχωριστές φωτογραφίες με αξιοσημείωτη ενότητα, που αντικατοπτρίζουν εντέλει τα ενδόμυχα της καρδιάς της, τις αγωνίες και τους προβληματισμούς της, την αθωότητα και την αγάπη της. Είναι φωτογραφίες που με πρόσχημα τα ταξίδια της στο εξωτερικό αποκαλύπτουν τα εσωτερικά της ταξίδια, δηλαδή τις αποδράσεις στην altera pars του εαυτού της.
[Η έκθεση φωτογραφίας της Αθανασίας-Λυδίας Κουρούβανη, με τον τίτλο «Altera Pars», πραγματοποιήθηκε τον Αύγουστο του 2025, στην Αίθουσα Τέχνης Επικούριος Απόλλων της Νέας Φιγαλίας Ολυμπίας]
