Άνοιξη που σπάει το φτυάρι του τάφου της.

Του Γιώργου Κωνσταντίνου Μιχαηλίδη

Η ποιητική συλλογή «Κανένα φτυάρι δεν έθαψε την Άνοιξη» της Ζαφειρίας Μολ δεν προσφέρεται για ανάγνωση με όρους οικείους. Όχι επειδή είναι δυσνόητη, αλλά επειδή αρνείται την οικονομία της παρηγοριάς. Εδώ, το ποίημα δεν θεραπεύει· εκθέτει. Το βιβλίο εκτυλίσσεται ως μια ακολουθία θραυσμάτων που δεν συγκροτούν ποτέ ένα πλήρες σώμα. Και όμως, αυτή η αδυναμία συγκρότησης είναι το ίδιο του το σώμα: διάσπαρτο, εκτεθειμένο, χωρίς άμυνα απέναντι στο βλέμμα. Η γραφή δεν οργανώνει την εμπειρία, αλλά τη διαρρηγνύει, την αφήνει να διαρρεύσει. Αν υπάρχει ενότητα, αυτή δεν είναι μορφολογική αλλά ενστικτώδης — μια επιμονή στο άμορφο. Στο επίκεντρο δεν βρίσκεται απλώς το θηλυκό υποκείμενο, αλλά η διάλυσή του ως σταθερή κατηγορία. Τα «κορίτσια» που επανέρχονται είναι ίχνη κάποιας λησμονημένης, καταγωγικής, γυναικείας κατοίκησης στον κόσμο. Σώματα που δεν ολοκληρώνονται με όρους ταυτότητας, που παραμένουν σε μια κατάσταση διαρκούς έκθεσης — εκεί όπου η επιθυμία συναντά τη φθορά.

Η γλώσσα κινείται ανάμεσα στο σχεδόν παιδικό και στο ωμά σωματικό, χωρίς να σταθεροποιείται σε κανένα από τα δύο. Υπάρχει μια αθωότητα που δεν είναι αφελής, αλλά επικίνδυνη — μια αθωότητα που επιτρέπει την εγγύτητα με ό,τι συνήθως αποκλείεται: το τραύμα, τη βία, την επιθυμία χωρίς εξιδανίκευση. Το χιούμορ, όπου εμφανίζεται, λειτουργεί ως ρήγμα, ως σημείο όπου η γλώσσα υποχωρεί και αφήνει κάτι πιο άβολο να αναδυθεί. Η αδυναμία του βιβλίου είναι σύμφυτη με την πρόθεσή του: να καταλήγει μέσω της διαρκούς αποσπασματικότητας στην εξάντληση της έντασή της μέσα στη διαφορά της, σαν μια κίνηση που επαναλαμβάνεται μέχρι να αμβλυνθεί η αιχμή της. Αλλά αυτή η εξάντληση δεν είναι αποτυχία,είναι μέρος της ίδιας της λογικής του έργου — μιας λογικής που προτιμά τη φθορά από τη σταθερότητα.

Ο τίτλος λειτουργεί ως ειρωνική δήλωση. Η «Άνοιξη» δεν είναι κατάνυξη, αλλά αντίσταση στον τάφο, όχι όμως ισχυρή, επειδή έχει ήδη διαχυθεί μέσα σε όλα. Δεν υπάρχει επιστροφή· μόνο διάχυση.

Άνοιξη χωρίς ταφή.

Απόσπασμα:

Εκκλησία της μήτρας

Κλήθηκε γενική συνέλευση μητρότητας.
Μαζευτήκαν μάνες, μητέρες, στείρες και μητριές.

Όλες με τα καλά τους.
Άλλες με τον τσελεμεντέ
άλλες με το στραπ-ον
κάποιες με τα βιβλία τους.

Δεν ξέρει κανείς αν έφεραν αυτά που ήθελαν να αφήσουν πίσω τους
ή αυτά που ήθελαν να φαίνονται εμπρός τους.

Το θέμα ήταν σοβαρό,
δικαίωμα ψήφου στην οικογένεια.

Καταψήφισαν όλες τις όλες
πήρε μηδέν ο εαυτός
μάζεψαν τα σύνεργα
έφυγαν με τα εγώ