La Voce e il cuore
Το Σάββατο, 31 Ιανουαρίου 2026, είχαμε την ευκαιρία να απολαύσουμε το ρεσιτάλ λυρικού τραγουδιού του Βαλέριου Νατσκέμπια (Valerio Nats), ο οποίος με τη συνοδεία στο πιάνο της Σοφίας Ροσμαράκη, τη φιλική συμμετοχή του Στέφανου Γιαννόπουλου -Steven Gianno- στο τσέλο και της ηθοποιού Μαρίας Μέμης Αναστασοπούλου στην αφήγηση, μας χάρισε στιγμές ευτυχίας.
Η αίθουσα του Ιωνικού Κέντρου, λιτή αλλά κεκοσμημένη δεόντως, μας υποδέχτηκε για το ωραίο καλλιτεχνικό και, σε διάρκεια χορταστικό, δυόμισι ωρών, πρόγραμμα.
Ο Βαλέριος έχει γεννηθεί στο εξωτερικό, αλλά έχει μεγαλώσει και έχει σπουδάσει στην Ελλάδα. Έχει βραβευτεί ως Τενόρος με Α΄ Βραβείο και Χρυσό Μετάλλιο από τους Πανελλήνιους Μουσικούς Διαγωνισμούς της Χ.Ο.Ν., «Νέοι Καλλιτέχνες» της Ρωσίας κ.α. Είναι συγγραφέας. Λογοτεχνικά του Έργα έχουν εκδοθεί σε Συλλογικούς Τόμους και Ανθολογίες. Το 2020 Βραβεύτηκε για τα Χαικού του από την «Εταιρεία Τεχνών Επιστημών & Πολιτισμού Κερατσινίου». Μιλάει απταίστως πέντε γλώσσες. Σπούδασε Μονωδία, μελετώντας Κλασσικό Τραγούδι με τους Ν. Νικολαΐδου, Σ. Γιαννακοπούλου, Β. Μαύρο, Ν. Συρόπουλο, καθώς και με τους διεθνούς φήμης Zurab Sotkilava, Badri Anjaparidze Ekaterina Ismailova. Έχει συμμετοχές σε Προσωπικά Ρεσιτάλ, Συναυλίες και Φεστιβάλ. Έχει, επίσης, σπουδάσει Γραφιστική και είναι απόφοιτος του Τμήματος Εφαρμοσμένων Τεχνών & Πολιτισμού του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής (ΠΑ.Δ.Α.) με εξειδίκευση στη Φωτογραφία και τις Οπτικοακουστικές Τέχνες.
Το Πρόγραμμα είχε τέσσερα μέρη, η φωνή του Βαλέριου ήταν μία, αλλά με τη Σοφία, τον Στέφανο και τη Μέμη έγιναν τέσσερις και ανταποκρίθηκαν αρμονικά, ποιοτικά, αλλά και με χιούμορ και στα τέσσερα….
Ο Βαλέριος είναι ένας ταλαντούχος τενόρος, διακρίνεται για τη βαθιά, ογκώδη φωνή του, με δραματική εκφραστικότητα και έντονη θεατρική παρουσία. Χρόνια τώρα τον παρακολουθούμε στα ρεσιτάλ του και πάντα τον χαιρόμαστε γιατί, πέρα από καλός τενόρος είναι και καλός περφόρμερ και ξέρει να εμπλουτίζει τη μουσική περίσταση θεατρικά και χορευτικά.
Έχει όλα τα ταλέντα και επιπλέον έχει και το χάρισμα της ωραίας, της εξαιρετικής εμφάνισης, της επιμέλειας του άουτφιτ- outfit- που κερδίζει το μάτι με την πρώτη ματιά, προοικονομώντας τη γοητεία από τη συνολική εντύπωση.
Στο Πρώτο Μέρος, και από το πλούσιο ρεπερτόριό του, μας τραγούδησε άριες από γερμανικές όπερες.
Η πρώτη, η -Dein ist mein ganzes herz (Ντάιν ιστ μάιν γκάντσες χέρτς)- προέρχεται από την γνωστή οπερέτα «Das Land des Lächelns» (Ντας λαντ ντές Λάχελνς) / «Η χώρα του μειδιάματος», του Φρανς Λέχαρ η οποία στα Ελληνικά σημαίνει «Δική σου είναι όλη μου η καρδιά». Είναι ένα μαγικό βαλς.
Η δεύτερη άρια «Lippen schweigen flüstern geigen»/ «Τα χείλη σιωπούν, τα βιολιά ψιθυρίζουν» πάλι του Λέχαρ, από την οπερέτα «Die listige witwe», είναι ένα από τα πιο διάσημα βαλς που ακούστηκε για πρώτη φορά, το 1905, την εποχή της Μπελ Επόκ, και έκτοτε ακούγεται πάντα.
Δεν θα έπρεπε να ξεχάσουμε τη περίφημη και εμβληματική Λίμνη – Le lac – ορόσημο του γαλλικού ρομαντισμού, του σπουδαίου ποιητή Alphonse De Lamartine. Το ποίημα ανήκει στη συλλογή Méditations poétiques (1820), ποίημα που δεν λείπει από καμία ανθολογία και είναι ένας ύμνος στη μνήμη και στην τρυφερότητα του ανθρώπινου έρωτα. Η Λίμνη γίνεται μάρτυρας μιας αγάπης που χάθηκε πρόωρα και σύμβολο αιωνιότητας μπροστά στη φθορά του χρόνου. Παραθέτω την πρώτη στροφή και τις δύο τελευταίες στην πολύ ωραία μετάφραση ενός Έλληνα ρομαντικού ποιητή, του μεγάλου μας Αριστοτέλη Βαλαωρίτη:
Πάντα λοιπὸν θὰ τρέχωμε πρὸς ἄγνωστο ἀκρογιάλι,
θὰ καταποντιζώμεθα στοῦ τάφου τὴ νυχτιά,
χωρὶς ποτ’ ἕνα ἀπάνεμο μὲς στὴν ἀνεμοζάλη,
οὔτ’ ἕνα καταφύγιο στὴ βαρυχειμωνιά!
………………………………………….
Θέλω τὰ πεῦκα, τὰ ἔλατα, οἱ βράχοι, ἡ ρεματιά σου,
τ’ ἀφροῦ σου τὸ μουρμούρισμα, τ’ αντίλαλου ἡ φωνή,
τὰ δροσερά σου σύγνεφα, τ’ ἀγέρι, ἡ καταχνιά σου,
ἡ βρύσι, ὁ καλαμιῶνάς σου, τὸ χόρτο, τὸ πουλί,
τ’ ἄστρο τ’ ἀσημομέτωπο, ἡ μυρωδιά, ποὺ χύνει
τὸ γαλανὸ τὸ κῦμά σου, ὦ λίμνη μου γλυκειά,
ὅ,τι στὴν πλάσι ἔχει αἴσθησι, πνοή, νοημοσύνη,
ὅλα νὰ λένε: «Ἀγάπησαν, τὰ μαῦρα, φλογερά!»
Το ποίημα μελοποιήθηκε από τον Abraham, Louis Νiedermeyer διευθυντή της Σχολής Νίντερμαγιερ. Αναμνηστική η φωτογραφία που δείχνει τους λαμπερούς νέους της ρομαντικής εκείνης εποχής.
Η Σχολή του Νίντερμαγιερ,
Ακούσαμε επίσης την άρια «Lippen schweigen» από την οπερέτα Die lustige Witwe (Η εύθυμη χήρα), στην οποία όλοι ξέρουμε όλα εκείνα τα «νόστιμα» που μπορούν να συμβούν σε μια μαγική βραδιά:
Lippen schweigen, ‘s flüstern Geigen:
Hab’ mich lieb!
All’ die Schritte sagen bitte
Hab’ mich lieb!
Jeder Druck der Hände deutlich mir’s beschrieb
Er sagt klar: ‘s ist wahr, ‘s ist wahr
Du hast mich lieb!
Τα χείλια σωπαίνουν, τα βιολιά ψιθυρίζουν,
Αγάπησέ με!
Όλα τα βήματα λένε παρακαλώ,
Αγάπησέ με!
Κάθε πίεση των χεριών
Μου το περιέγραψε ξεκάθαρα,
Λέει καθαρά, είναι αλήθεια, είναι αλήθεια,
Με αγαπάς!
Ένα ωραίο βαλς που όσο διαρκεί διαρκούν και οι αγάπες. Ο Βαλέριος το χόρεψε σαν ιππότης με την Μέμη…
Η μουσική από την ταινία «Du bist die welt für mich», (Ντού μπίστ ντί βέλτ φιούρ μίχ), σε σενάριο και μουσική του Αντόν Πρόφες και Έρνστ Μαρίσσα του 1963 παρουσιάζει σε ελεύθερη ερμηνεία την καλλιτεχνική πορεία του Αυστριακού τραγουδιστή Ρίχαρντ Τάουμπερ και τον έρωτά του με μια χορεύτρια.
Στο Δεύτερο Μέρος, ακούσαμε άριες από την όπερα του ιταλικού βερισμού. Είναι η όπερα που κατεβαίνει στον λαό και βλέπει από κοντά την ανθρώπινη ψυχή… Η μουσική είναι έντονα θεατρική, βαθιά συγκινησιακή, με πυκνό λυρισμό και δραματικές εξάρσεις.
Σ’ αυτό το μέρος ακούσαμε τον Βαλέριο στην άρια «Ch’ella mi creda», έναν ύμνο στην ανιδιοτελή αγάπη, το «Ch’ella mi creda libero e lontano»/ «Ας πιστεύει πως είμαι ελεύθερος και μακριά…» του Giacomo Puccini. Σ’ αυτή την άρια συνυπάρχουν η ελπίδα και η θυσία συνυπάρχουν σε μια άρια, εξαιρετικής απλότητας και τεράστιας συναισθηματικής δύναμης. Συνυπάρχουν η ελπίδα και η θυσία.
Ακολούθησε το Ιntermezzo από την «Cavalleria Rusticana (1890) του Pietro Mascagni που ξετυλίγει (solo piano) έναν σισιλιάνικο ιστό από έρωτα, ζήλια, μοιχεία και εκδίκηση.
Το «Addio, fiorito asil di letizia e d’amor…»/ «Αντίο, ανθισμένο άσυλο χαράς και αγάπης…», του Τζι’άκομο Πουτσίνι αππό την Μαντάμα Μπατερφλάι, όταν η μεταμέλεια του Αμερικανού έρχεται πολύ αργά.
Ακολουθούν οι Pagliacci (1892) του Ruggero Leoncavallo Ίσως η πιο διάσημη άρια του Βερισμού και μια από τις πιο εμβληματικές ανδρικές στιγμές της όπερας, όπου η μουσική χτίζεται σαν κραυγή, όταν ο Κάνιο πρέπει να βγει στη σκηνή σαν παλιάτσος και να κάνει τον κόσμο να γελάσει, ενώ μέσα του βράζει από τη ζήλεια, την οργή και την επιθυμία να σκοτώσει τον εραστή της γυναίκας του. Εδώ ο Βαλέριος, με την άρια «Ridi, Pagliaccio μας συγκίνησε πνίγοντας την άρια στον θρήνο του προδομένου και δυστυχισμένου Παλιάτσου…
Μετά, το Πρόγραμμα περιείχε δημιουργίες του ιταλικού νότου, γνωστές κι αγαπημένες καντσονέτες. Ακούσαμε το πασίγνωστο και πουαγαπημένο «Torna a Surriento»/ «Επιστροφή στη Σορέντο» του Ernesto De Curtis (solo piano) ένα ναπολιτάνικο τραγούδι του Ερνέστο ντε Κούρτις (1894),χαρακτηριστικότατο στο είδος του. .
Το Non ti scordar di me του Ernesto De Curtis «Μη με ξεχάσεις ποτέ είναι ένα τραγούδι αγάπης: « Η ζωή μου είναι δεμένη μαζί σου. Σ’ αγαπώ όλο και περισσότερο. Στο όνειρό μου, πάντα εσύ ζεις. Μη με ξεχάσεις ποτέ. Υπάρχει πάντα μια φωλιά Στην καρδιά μου για σένα”.
Το Dicitencello vuje (ντιτσιτεντσέλλο βούιε) –είναι ένα ναπολιτάνικο τραγούδι του 1930, γραμμένο από τον Rodolfo Falvo σε στίχους του Enzo Fusco. Πρόκειται για μια απεγνωσμένη δήλωση αγάπης από έναν άνδρα προς την αγαπημένη του … η πρώτη εξομολόγηση. …
Ακολούθησαν τα «Tu ca nun ciagne»/ «Εσύ που ποτέ δεν κλαις» του Ernesto De Curtis και τέλος το πασίγνωστο «O sole mio»/ Ο ήλιος μου του Eduardo di Capua, γραμμένο το 1898. Ο Εντουάρντο ντι Κάπουα, σε μια περιοδεία του στη Ρωσία, κάποια στιγμή που άνοιξε ο σκοτεινός ουρανός είδε τον ήλιο. Την ίδια εποχή στην πατρίδα του ήταν γνωστό ένα ποίημα του στιχουργού Τζοβάνι Καπούρο με το ίδιο θέμα, οπότε συνθέτης και στιχουργός έφτιαξαν ένα τραγούδι που όλοι πια το θεωρούν τραγούδι της Νάπολης. Παραθέτω τις δύο πρώτες στροφές:
Che bella cosa ‘na jurnata ‘e sole
n’aria serena doppo na tempesta
pe’ll’aria fresca pare gia’ na festa
che bella cosa ‘na jurnata ‘e sole.
Ma n’atu sole cchiu’ bello, oi ne’
‘o sole mio sta nfronte a te!
‘o sole o sole mio
sta nfronte a te … sta nfronte a te.
Και τι λένε οι στίχοι στα ελληνικά;
Τι ωραίο πράγμα που είναι η ηλιόλουστη μέρα
ο καθαρός αέρας μετά απ’ την καταιγίδα
από τον φρέσκο αέρα ήδη αρχίζει η γιορτή
τι ωραίο πράγμα που είναι η ηλιόλουστη μέρα.
Μα ένας άλλος ωραιότερος ήλιος δεν υπάρχει
o ήλιος μου είναι το μέτωπό σου!
ο ήλιος, ο ήλιος μου
είναι το μέτωπό σου… το μέτωπό σου.
Και από τον ιταλικό Νότο, φτάσαμε στην Ελλάδα και προσγειωθήκαμε στην όμορφη μας Αθήνα, που τόσα τραγούδια γράφτηκαν γι’ αυτήν από πολλούς συνθέτες. Ανάμεσά τους είναι και ο ξεχωριστός Γιάννης Κωνσταντινίδης, ο οποίος από το κοσμοπολίτικο μουσικό περιβάλλον της Σμύρνης, βρέθηκε στο Βερολίνο, όπου συναντήθηκε, το 1927, με τον Νίκο Σκαλκώτα, μαθητές και οι δύο του Κουρτ Βέιλ. Με μια αντιμετάθεση ονόματος και επωνύμου, ο Γιάννης Κωνσταντινίδης, έγινε Κώστας Γιαννίδης και έγραψε μουσική για το θέατρο και υπέροχα τραγούδια που έγιναν μεγάλες επιτυχίες με τις φωνές της Σοφίας Βέμπο, της Δανάης και του Νίκου Γούναρη. Ποιος δεν θυμάται το «Πέρσι τέτοιον καιρό», το «Έτσι ειν’ η ζωή», «Πόσο λυπάμαι». Αυτό ειδικά το βαλς ο Γιαννίδης το έγραψε για την Βέμπο, ενώ μέχρι τότε έγραφε μόνο ταγκό.
Ακολουθούν τραγούδια του Αττίκ, εμπνευσμέα από τους έρωτες της ζωής του. Το «Μαραμένα τα γιούλια κι οι βιόλες» το «Θα ξανάρθεις», και το «Λίγα λουλούδια αν θέλεις στείλε μου», και τα τρία του 1934. Φυσικό και αναμενόμενο ήταν ο Βαλέριος να παρασύρει το κοινό να σιγοτραγουδά μαζί κατενθουσιασμένο, πριν ξεσπάσει σε θερμά χειροκροτήματα.
Η Σοφία Ροσμαράκη, με ευγενή και πλούσιο σε αποχρώσεις ήχο, συνομίλησε με τη φωνή σε αρμονική και εκφραστική ενότητα. Όμως δεν συνόδευσε απλώς τον Βαλέριο· έπαιξε και μόνη, χωρίς φωνή, έργα που μας συγκίνησαν, όταν τα άξια χέρια της κινήθηκαν στο κλαβιέ με δύναμη και πάθος, συνέπεια του ταλέντου και της δεξιοτεχνίας της. Ο σεμνός Στέφανος, στα λίγα έργα, όπου φιλικά συμμετείχε, έβαλε τη δική του συναισθηματική πινελιά. Η Μέμη, ηθοποιός, στο δικό της πόστο, γλυκιά και χαριτωμένη, με χάρη, νάζι, σκέρτσο, έδινε στοιχεία του μουσικού κομματιού και προετοίμαζε την είσοδο του Βαλέριου, ο οποίος, λαμπερός και απαστράπτων, γέμισε την αίθουσα με την ωραία παρουσία του.
Ο Βαλέριος και οι συνεργάτες τους μας πρόσφεραν μια βραδιά γεμάτη αίσθημα, γοητεία, νοσταλγία, πάθος, ευχαρίστηση, ομορφιά, μας ταξίδεψαν στα μέρη τα δικά τους, όπου La Voce e il cuore / η φωνή και η καρδιά η δική τους ενώθηκε με τη δική μας, υπό τους ήχους ενός Ave Maria του Vladimir Vavilov, για encore … Πάντα τέτοια, Βαλέριε!!!
Ανθούλα Δανιήλ
