Σύζευξη της Θεωρίας του Wheeler με τον Λυρισμό του Donne του 17ου Αιώνα
ΥΛΙΚΟ
Σύντομο Βιογραφικό:
Ο John Archibald Wheeler (Γέννηση 9 Ιουλίου 1911, Φλόριντα, Θάνατος 13 Απριλίου 2008, Νιου Τζέρσεϊ) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Αμερικανούς θεωρητικούς φυσικούς του 20ού αιώνα, γνωστός για την τεράστια συμβολή του στη Γενική Σχετικότητα και την Κβαντική Φυσική.
Σημαντικοί Σταθμοί & Συνεισφορά:
Ο “Νονός” της Κοσμολογίας: Είναι ο άνθρωπος που επινόησε και καθιέρωσε παγκοσμίως τους όρους “Μαύρη Τρύπα” (Black Hole), “Σκουληκότρυπα” (Wormhole) και τον “Κβαντικό Αφρό” (Quantum Foam).
Πυρηνική Φυσική: Συνεργάστηκε με τον Niels Bohr για να εξηγήσει τον μηχανισμό της πυρηνικής σχάσης, χρησιμοποιώντας το μοντέλο της “υγρής σταγόνας”.
Πρόγραμμα Μανχάταν: Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη της ατομικής βόμβας και αργότερα της βόμβας υδρογόνου.
Γενική Σχετικότητα: Αναζωπύρωσε το ενδιαφέρον για τη θεωρία του Αϊνστάιν στις ΗΠΑ τη δεκαετία του ’50, μετατρέποντάς την από ένα “ξεχασμένο” μαθηματικό παράδοξο σε έναν ζωντανό κλάδο της φυσικής.
Εξίσωση Wheeler-DeWitt: Μια θεμελιώδης εξίσωση που προσπαθεί να συνδυάσει την κβαντική μηχανική με τη γενική σχετικότητα (κβαντική βαρύτητα).
Ακαδημαϊκή Πορεία & Φιλοσοφία:
Ο Wheeler ήταν διάσημος για τη διδασκαλία του στο Princeton και στο Πανεπιστήμιο του Τέξας. Είχε την ικανότητα να εμπνέει τους μαθητές του, με πιο γνωστό τον νομπελίστα Richard Feynman.
“It from Bit”: Η περίφημη φράση του που εκφράζει την πεποίθησή του ότι η φυσική πραγματικότητα πηγάζει από την πληροφορία (bits).
*
* *
Στόχος εδώ είναι να δημιουργήσουμε ένα μικρό ποίημα που να χρησιμοποιεί μια σύγχρονη επιστημονική μεταφορά (για παράδειγμα, από την Πληροφορική ή τη Φυσική) για να παρουσιάσει ένα συναίσθημα.
Η θεωρία “It from Bit” του φυσικού John Wheeler είναι εξαιρετική ιδέα και ίσως η πιο ποιητική της σύγχρονης Φυσικής: υποστηρίζει ότι κάθε “πράγμα” (It) πηγάζει από μίαν “απάντηση” (Bit) σε μια ερώτηση που θέτει η παρατήρηση.
Με άλλα λόγια, η πραγματικότητα δεν είναι φτιαγμένη από ύλη, αλλά από Bit (Binary Digit: δυαδικά ψηφία 0 και 1), δηλαδή πληροφορία.
Ας δοκιμάσουμε να γράψουμε ένα ποίημα στο ύφος του John Donne, του 17ου αιώνα, χρησιμοποιώντας μια “μεταφυσική μεταφορά”, αλλά με τη λογική της σύγχρονης Κβαντικής Πληροφορικής.
It from Bit: Ο Κβαντικός Εραστής
Μη μου μιλάς για σώμα, σάρκα και οστά, αυτά είναι είδωλα παλιά, της ύλης τα δεσμά· γιατί η αγάπη μας δεν είναι “it” –μια πέτρα, ένα πράγμα, αλλά ένα “bit” που γεννιέται από ένα θαύμα.
Όπως ο κόσμος αναδύεται από ένα “Ναι” ή “Όχι”, έτσι και η ύπαρξή μου, στη δική σου σφαίρα έχει την τύχη·
Πριν με κοιτάξεις, ήμουν μια πιθανότητα θολή, ένα κβαντικό κύμα που στη μοναξιά του αναζητά μορφή.
Αλλά καθώς το βλέμμα σου ρωτά, και η ψυχή σου απαντά, το “bit” γίνεται “it” και ο κόσμος ξεκινά·
Η δυαδική μας ένωση –το Μηδέν σου και το Ένα μου– χτίζει το σύμπαν, τον χρόνο και το βλέμμα μου.
Δεν είμαστε δύο κορμιά που ο θάνατος θα λιώσει, είμαστε πληροφορία που ο Θεός έχει σώσει·
Και αν το “bit” παραμείνει, το “it” ας χαθεί, στην κωδικοποιημένη αιωνιότητα, η αγάπη μας θα ζει.
ΣΧΟΛΙΑ
Η Παρατήρηση ως Δημιουργία: Στο “It from Bit”, τίποτα δεν υπάρχει αν δεν υπάρξει μια ερώτηση/ παρατήρηση. Στο ποίημα, ο εραστής «υπάρχει» μόνο επειδή τον παρατηρεί η αγαπημένη του.
Το Δυαδικό Σύστημα (0 – 1): Όπως ο Donne χρησιμοποίησε τον διαβήτη (δύο σκέλη), εδώ χρησιμοποιούμε το 0 και το 1 (δύο ψηφία). Χωρίς το ένα, το άλλο δεν μπορεί να σχηματίσει πληροφορία.
Από την Ύλη στην Πληροφορία: Ο Donne έλεγε ότι οι ψυχές τους είναι “χρυσός που απλώνεται”. Εμείς λέμε ότι οι ψυχές είναι data (πληροφορία) που δεν χάνονται ακόμα και αν το “hardware” (το σώμα) καταστραφεί.
ΕΠΙΜΕΤΡΟ: IT FROM BIT
Το «It from bit» (η οποιαδήποτε οντότητα προέρχεται και συνίσταται από «Bit») είναι μια πρόταση του 1989 από τον φυσικό John Archibald Wheeler, η οποία υποστηρίζει ότι κάθε φυσικό «it» (οντότητα) αντλεί την ύπαρξή του από «bits» πληροφοριακών, ναι-ή-όχι απαντήσεων που προκαλούνται από τον πειραματισμό. Αυτή η θεωρία πρεσβεύει ότι το σύμπαν είναι θεμελιωδώς πληροφοριακό, με την πραγματικότητα να αναδύεται μέσα από παρατηρήσεις και αλληλεπιδράσεις.
Αυτή η παράγραφος ανασκοπεί όσα έχουν να μας πουν η Κβαντική Φυσική και η Θεωρία Πληροφορίας για το πανάρχαιο ερώτημα: «Πώς προκύπτει η ύπαρξη;». Δεν φαίνεται να υπάρχει διαφυγή από τέσσερα συμπεράσματα:
- Ο κόσμος δεν μπορεί να είναι μια γιγαντιαία μηχανή, κυβερνώμενη από οποιονδήποτε προκαθορισμένο συνεχή φυσικό νόμο.
- Δεν υφίσταται σε μικροσκοπικό επίπεδο κάτι όπως ο χώρος, ο χρόνος ή το χωροχρονικό συνεχές.
- Τα μαθηματικά της καθιερωμένης Κβαντικής Θεωρίας αποτελούν απλώς εξιδανικεύσεις του συνεχούς και, λόγω αυτής της συνθήκης, αποκρύπτουν την πληροφοριακή πηγή από την οποία προέρχονται.
- Κανένα στοιχείο στην περιγραφή της Φυσικής δεν εμφανίζεται πιο αρχέγονο από το στοιχειώδες κβαντικό φαινόμενο, δηλαδή, τη στοιχειώδη πράξη της θέσης μιας φυσικής ερώτησης τύπου ναι-όχι και της απόσπασης μιας απάντησης ή, εν συντομία, τη στοιχειώδη πράξη της συμμετοχικότητας του παρατηρητή.
Διαφορετικά διατυπωμένο, κάθε φυσική ποσότητα, κάθε «it», αντλεί την τελική της σημασία από τα bits, τις δυαδικές ενδείξεις ναι-ή-όχι (0 – 1), συμπέρασμα το οποίο συνοψίζεται στη φράση: it from bit.
Η έννοια της «συμμετοχικότητας του παρατηρητή»: Η συμμετοχικότητα του παρατηρητή συνοψίζεται στην εξής ιδέα: Ο παρατηρητής δεν είναι παθητικός θεατής, αλλά συν-δημιουργός της πραγματικότητας. Σύμφωνα με τον Wheeler:
(i) Η ερώτηση καθορίζει την απάντηση: Η φύση δεν έχει προκαθορισμένες ιδιότητες μέχρι να τις μετρήσουμε. Η επιλογή μας για το πώς θα κοιτάξουμε ένα φαινόμενο αναγκάζει το σύμπαν να «λάβει θέση».
(ii) Το Σύμπαν ως «Αυτο-διεγειρόμενο Κύκλωμα»: Η πραγματικότητα αναδύεται μέσα από τις απαντήσεις «ναι/ όχι» που προκαλούνται από τις πράξεις παρατήρησης. Χωρίς την παρατήρηση, η φυσική πραγματικότητα παραμένει μια ασαφής δυνατότητα.
Με απλά λόγια: Το σύμπαν υπάρχει επειδή εμείς (οι παρατηρητές του) συμμετέχουμε στη διαδικασία της παρατήρησης και μέτρησής του.
Σημείωση 1: Γράψε και συ ένα μαθηματικό/ επιστημονικό ποίημα, μπορείς. Η εποχή της συγκίνησης είναι πλέον ανάπηρη.
Σημείωση 2: Η εξέλιξη:
Χους ει και εις χουν απελεύσει
Ηλεκτρισμός ει και εις ηλεκτρισμόν απελεύσει
Πληροφορία ει και εις πληροφορίαν απελεύσει
Και έπεται συνέχεια.
