«Περιέχει γυμνό» γράφει στο εξώφυλλο του βιβλίου της Rosie Haine, σε μετάφραση Άνδρης Θεοδότου, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΝΟΣΜΑ. Και παρότι έχουμε εκπαιδευτεί να πιστεύουμε ότι η πρόταση αυτή αποτελεί μια προειδοποίηση για ακατάλληλο περιεχόμενο, έρχεται η συμπλήρωση της φράσης «και είναι ΟΚ», ενώ και ο τίτλος μας θυμίζει, μια ιδέα που φαίνεται να έχουμε απωθήσει «Το γυμνό δεν είν’ κακό».

Παίζοντας με λέξεις αλλά και εικόνες, καθώς συγχρόνως «μεταφράζεται» και στη νοηματική, το οπισθόφυλλο του βιβλίου μας ενημερώνει ότι όλα τα σώματα είναι θαυμάσια, μοναδικά πολύτιμα. Παραβλέποντας την κουλτούρα του υπερσυντηρητισμού η συγγραφέας και εικονογράφος Rosie Haine από το Λονδίνο, στο πρώτο της βιβλίο γεμίζει με αθωότητα γυμνά ανθρώπινα σώματα τις σελίδες της, απαλλάσσοντάς τα από οποιαδήποτε ιδεοληψία πονηρού.

Η έκδοση αποτελεί ένα από τα πρώτα βιβλία των εκδόσεων ΝΟΣΜΑ, ακρωνύμιο που σημαίνει  «Νέοι Ορίζοντες Σκέψης και Μαθησιακής Ανάπτυξης» και αναδεικνύει το όραμα των εκδόσεων να δημιουργήσουν ευκαιρίες για «να κοιτάξουμε αλλιώς, να αναρωτηθούμε, να φανταστούμε, να μάθουμε χωρίς περιορισμούς».

Μια σελίδα γεμάτη πισινούς; Γιατί όχι; Εξάλλου όλοι οι άνθρωποι έχουν πισινό, γιατί θα έπρεπε κάποιος να ντρέπεται για αυτό;  Ό,τι χρώμα και να έχει, είτε είναι λίγο πιο χοντρός, πιο στενός, πιο φαρδύς ή λεπτός.  Οι σελίδες γεμίζουν με σημεία του ανθρώπινου σώματος, χρησιμοποιώντας τις λέξεις που απλώς εκφράζουν το συγκεκριμένο μέρος του σώματος, κλείνοντας και λίγο το μάτι σε όποιον θα ήθελε να γελάσει λιγάκι. Και άνθρωποι διαφορετικοί συνεχίζουν να παρελαύνουν στις σελίδες, άνθρωποι διαφορετικού χρώματος, ύψους, πάχους. Άνθρωποι που μπορούν να μην σκεπάζονται με ρούχα για να κρύψουν τις δικές τους ιδιαιτερότητες, που απλώς τους κάνουν διαφορετικούς αλλά όχι ελαττωματικούς και για αυτό δεν υπάρχει κανένας λόγος ντροπής.

Τα παιδιά όμως γνωρίζουν ότι τα δικά τους γυμνά σώματα είναι διαφορετικά από των μεγάλων, έτσι το ρολόι σηματοδοτεί ότι όταν μεγαλώνεις κάτι αλλάζει κι έτσι αλλάζουν και  οι εικόνες για να δείξουν πώς αλλάζει το σώμα όσο ενηλικιώνεσαι. Αλλαγές που δεν πρέπει να τρομάξουν τους νεαρούς αναγνώστες, για να συνεχίσουν να νιώθουν αρμονικά με το σώμα τους, για να μην νιώθουν ότι κάτι πονηρό ή κακό συμβαίνει, βλέποντας τα μεγαλύτερα αδέλφια τους.

Εύκολα κοροϊδεύουν τα παιδιά κάποιον που θεωρούν διαφορετικό, έτσι εικόνες και λέξεις μπλέκουν για να αναδείξουν ότι τα σώματα είναι διαφορετικά και μπορούν να έχουν όλα τα σχήματα και μεγέθη, αλλά και όλα τα χρώματα ή οποιαδήποτε σημάδια. Η συγγραφέας εστιάζει στις αλλαγές, στη διαφορετικότητα αναδεικνύοντας με φυσικό τρόπο ότι όλα αυτά είναι φυσιολογικά. Δεν υπάρχει λόγος για κοροϊδία, για ντροπές, για πονηρές σκέψεις.

Πολλά διαφορετικά κεφάλια συγκεντρώνουν το βλέμμα στις επόμενες σελίδες, κεφάλια με μαλλιά ή όχι, μαλλιά συνηθισμένα, χρωματιστά, με μπούκλες ή όχι, καθώς καθένας μπορεί να ακολουθεί όποια μόδα θέλει στα μαλλιά του. Μαλλιά που μπορεί να ταιριάζουν σε πρόσωπα διαφορετικών φυλών, ανδρών ή γυναικών, πρόσωπα καθαρά, με γένια ή με μουστάκια.

Και όσο συνεχίζουμε να μεγαλώνουμε, το σώμα συνεχίζει να αλλάζει και οι εικόνες δείχνουν σώματα που ωριμάζουν και δεν υπάρχει λόγος κανείς να ντρέπεται ούτε για τα γηρατειά και τις αλλαγές που φέρνουν στο σώμα. Μικροί και μεγάλοι, αδύνατοι ή με περισσότερα κιλά, άνθρωποι που περπατάνε ή βρίσκονται σε καροτσάκι, μπορούν όλοι να νιώθουν θαυμάσια με το σώμα τους.  Και κανείς δεν πρέπει να ξεχνάει ότι το σώμα του ανήκει στον ίδιο.

Το γυμνό δεν είναι κακό «φωνάζει» με κάθε τρόπο το βιβλίο σε μια έκδοση που είναι πολύ εύκολο να αγαπήσουν τα παιδιά και έχει πολλά να μάθει και στους ενήλικες κάθε οικογένειας.  Τα χρώματα και οι φιγούρες  φλερτάρουν με τον ρεαλισμό αλλά έχουν κάτι από τον αυθορμητισμό της παιδικής ζωγραφικής, φέρνοντας την εικόνα πιο κοντά στην παιδική αντίληψη. Μόνο οι απαραίτητες λέξεις, αναδεικνύουν το περιεχόμενο του βιβλίου που αποτυπώνεται κυρίως στις εικόνες.

Δεν είναι το πρώτο βιβλίο για παιδιά που περιέχει γυμνές εικόνες ανθρώπων, καθώς υπάρχουν βιβλία για να μάθουν τα παιδιά τη λειτουργία του ανθρώπινου σώματος. Είναι όμως ίσως το πρώτο  βιβλίο που δείχνει ότι το γυμνό δεν είναι κακό.

Κι ενώ κυριαρχούν οι μεγάλες χρωματιστές εικόνες, υπάρχουν μικρά σχεδιάκια που μεταφράζουν με χιουμοριστική διάθεση «κατά λέξη» το κείμενο.

Ένα τολμηρό βιβλίο για ένα θέμα που μας αφορά όλους. Εξάλλου όλοι έχουμε πισινό και είναι δικός μας. Ένα βιβλίο που αντενδείκνυται για σεμνότυφους αναγνώστες. Ή μήπως όχι;

Έρικα Αθανασίου