Αναρχικοί, επαναστάτες και οι ιδέες τους
Ο Αντώνης Χαριστός (Θεσσαλονίκη, 1988) απόφοιτος της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ, κριτικός λογοτεχνίας και θεάτρου, διευθυντής του οίκου Υψικάμινος έγραψε την παρούσα μελέτη, την οποί αφιερώνει στην Ουλρίκε Μάινχοφ, τη Γερμανίδα δημοσιογράφο και συνιδρύτρια της ακροαριστερής οργάνωσης Φράξια Κόκκινος Στρατός (RAF). Όπως διαβάζουμε στον οπισθόφυλλα του βιβλίου, σε αυτήν «τίθεται επί τάπητος το ζήτημα τω ν αιτών που οδήγησαν το πρωτοπόρο τμήμα της εργατικής τάξης να αναμετρηθεί ένοπλα με το καπιταλιστικό σύστημα , σε οικονομικό, πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο…»
Παράλληλα, στη μελέτη «εξετάζεται ο συμβιβαστικός ρόλος των συνδικαλιστικών ηγεσιών» αλλά και «η προδοσία» –διαβάζουμε– των αριστερών κομμάτων ΚΚΕ και ΚΚΕ Εσωτερικού στην απονεύρωση του διεκδικητικού κινήματος στα χρόνια της μεταπολίτευσης κι επίσης οι εξαγγελτικές πράξεις και τα έργα του ΠΑΣΟΚ. Τέλος, εξετάζεται «το Κρατικό μονοπώλιο της βίας», δηλαδή η βία που ασκείται από την εξουσία.
Κατά τον συγγραφέα, η επαναστατική αντι-βία δεν υπήρξε αυθόρμητη έκφραση ανθρώπων του περιθωρίου, αλλά η αυθεντική θέση της εργατικής τάξης που αρνήθηκε τον συμβιβασμό.
Το βιβλίο περιέχει την εισαγωγή, πέντε κεφάλαια, υποσημειώσεις και παραπομπές, βιβλιογραφία και ευρετήριο.
Τα κεφάλαια είναι 1ο, «Αμερικανοκρατία και αστικός μετασχηματισμός, η γέννηση του μικροαστισμού», 2ο, «Κρατικομονοπωλιακός καπιταλισμός, εξάρτηση και ένοπλη αντίσταση», 3ο, Φιλελευθερισμός και αστικός εκμαυλισμός», 4ο, «Η γεωπολιτική της επαναστατικής αντι-βίας, η αναδιάταξη του δημόσιου λόγου», 5ο, «Το κρατικό μονοπώλιο της βίας, η επίφαση αστικής νομιμότητας».
Οφείλουμε να τονίσουμε ότι το παρόν βιβλίο που περιέχει ρήσεις σπουδαίων ανδρών, φιλοσόφων και διανοουμένων, όπως του Βίλχεμ Ράιχ, απαιτεί αρκετό χρόνο στην ανάγνωσή του ώστε να κατανοηθούν οι ιδέες, οι απόψεις και οι προθέσεις του συγγραφέα του, ο οποίος για να τις τεκμηριώσει χρησιμοποιεί πλήθος βιβλίων που τα παραθέτει στο τέλος.
Θα μείνουμε λίγο στο υποκεφάλαιο, το οποίο αναφέρεται στην επαναστατική δράση, την επαναστατική ηθική και τον φετιχισμό της βίας (σελ. 187). Αυτό έχει ως μότο μια φράση του Ρώσου αναρχικού Πιοτρ Κροπότκιν:
«Ο αναρχισμός, όπως και όλα τα κοινωνικά κινήματα, γεννήθηκε μέσα από τους κόλπους του λαού, θα συνεχίσει δε να είναι γεμάτος ζωή και δημιουργική δύναμη μόνον όσο παραμένει υπόθεση του λαού».
Ο συγγραφέας σημειώνει ότι «ο επαναστατικός λόγος», τόσο της «17Ν» όσο και του «ΕΛΑ», εγείρει πολύ βαθιά ηθικά ζητήματα, τόσο για τον «απλό» λαό, όσο και για τους ανθρώπους του κοινωνικού αγώνα. Κατ’ αυτόν, τα ηθικά ζητήματα έχουν να κάνουν με τον φετιχισμό της βίας, όλα αυτά έχουν τα όρια τους, και υπάρχει ανάγκη για ηθική κάθαρση από όσους συνέβαλαν στην αδικία και την κοινωνική καταπίεση, με έμμεσο ή άμεσο τρόπο. Πρόταγμα του αντι-εξουσιαστικού σοσιαλισμού, προσθέτει, δεν είναι να γεμίσουν οι πλατείες «με τα έντερα των καπιταλιστών», κάτι τέτοιο δεν υπερασπίστηκε ποτέ καμιά επαναστατική οργάνωση.
Το ερώτημα περί επαναστατικής ηθικής, συνεχίζει, αφορά προβληματισμούς όπως το τι κάνει μια επαναστατημένη κοινωνία με τους καταπιεστές της. Τους αφήνει στην ησυχία τους, ενσωματώνοντάς τους στη νέα κοινωνία που οικοδομείται; Τους μετατρέπει εκδικητικά σε «σκλάβους», όπως είχαν κάνει τόσα χρόνια οι κρατούντες τον εργαζόμενο λαό, και κυρίως τους ανθρώπους που συναναστρέφονταν άμεσα μαζί τους; Τους εκτελεί με συνοπτικές διαδικασίες –για να αναφέρουμε ένα ακραίο παράδειγμα– αφού η επαναστατική βία δεν είναι σαδιστική;
Για να τονίσει τα λόγια του, ο συγγραφέας φέρνει ένα σχετικό παράδειγμα. Διαβάζουμε ότι στις 3 Νοεμβρίου του 1896 στην Πάτρα ο σανδαλοποιός Δημήτρης Μάτσαλης δολοφόνησε με μαχαίρι τον τραπεζίτη Διονύση Φραγκόπουλο και τραυμάτισε σοβαρά τον σταφιδέμπορο Αντρέα Κάλλα. Είπε στην αρχική του κατάθεση: «Θα σκότωνα τον Κάλλα ή οποιονδήποτε άλλον. Δεν έχω τίποτα με τον ίδιο, όπως δεν έχω τίποτα και με τον Φραγκόπουλο. Ό,τι έκανα το έκανα για χάρη της ιδέας. Κανείς δεν με έβαλε. Μόνο ς μου ενήργησα. Φονεύσας δεν απέβλεψα εις τα πρόσωπα, αλλά εκτύπησα το κεφάλαιο».
Το ενδιαφέρον τούτο βιβλίο του Αντώνη Χαριστού κλείνει με μια φράση του Χρήστου Τσιγαρίδα, μέλους του Επαναστατικού αγώνα, από την απολογία του το 2009: «…Δεν είμαι εγκληματίας για να απολογηθώ για κάτι, βρίσκομαι κατηγορούμενος για την πολιτική μου δράση, που είναι ταυτισμένη με την ίδια τη ζωή μου…».
Φίλιππος Φιλίππου
