Το αρχετυπικό πρόσωπο τής «Γέρμας» παραπέμπει στις μυθικές πενήντα (50) Δαναΐδες που σκότωσαν τους σαράντα εννέα συζύγους τους (με το ζόρι και με το στανιό παντρεμένες μαζί τους, βιασμένες δηλαδή), πλην μίας που τον ερωτεύτηκε και θέλησε να σμίγει για πάντα μαζί του. Έτσι, οι 49 – 50 γιοι του Αιγύπτου (οι «Αιγυπτιάδες») βρήκαν τραγικό τέλος πριν προλάβουν να διαιωνίσουν το είδος τους. Ο Λυγκέας ενέπνευσε έρωτα στην πρωτότοκη Υπερμήστρα [που το όνομά της θυμίζει την Κλυταιμ(ν)ήστρα] κι έσωσε έτσι με τη γοητεία το τομάρι του τεκνοποιώντας (αβίαστα και φυσικά) μαζί της…Ηθικόν δίδαγμα: το τριαντάφυλλο και το στρείδι δεν ανοίγουν με τον ίδιο τρόπο. Το γλυκόλογο χάδι και το κοφτερό μαχαίρι δεν είναι συνώνυμα.

Η Γέρμα θα μπορούσε να κολακευτεί από τον ερωτικό πόθο τού αντρός της γιατί ΔΕΝ τη χρησιμοποιεί ως «παιδοποιό μήτρα» (για να θυμηθούμε τον χαρακτηρισμό τής εξίσου απόλυτης Μήδειας από τον ίδιο τον Ευριπίδη). Σε αυτό συγκλίνουν οι δύο ποιητές (με τρίτο τον Ίψεν στην «Έντα Γκάμπλερ» και τέταρτο τον Στρίντμπεργκ στην «Δεσποινίδα Ζυλί»): αυτές οι θηλυκότητες είναι αμαζόνες, δεν ανέχονται μύγα στο σπαθί τους, δεν μπορούν να ζήσουν το υπόλοιπο τής ζωής του ως σεξουαλικά αντικείμενα, ως πτυελοδοχεία για «ξεφόρτωμα» των αντρών, δεν μπορούν να υποδυθούν τον οργασμό κάνοντας «ταβανοθεραπεία» (όπως πολλές καλοβολεμένες αστές).

Αυτές οι γυναίκες είναι τόσο θηλυκές όσο η Μάνα Γαία με τα πέντε στοιχεία της αλώβητα, ατίθασα, ανυποχώρητα: θέλουν να γίνεται το δικό τους, να περνάει το δικό τους, δεν υποτάσσονται, δεν ανέχονται χαλινό. Είναι ελεύθερες όπως ο άνεμος, δεν συμβιβάζονται.

Η Γέρμα τού Λόρκα έχει ένα επιπλέον μεσογειακό χαρακτηριστικό: θέλει να ζήσει μέσα από τον γιο της. Θέλει να ζήσει δηλαδή ως άντρας, ελεύθερος, ανυπότακτος, αδέσμευτος, κυριαρχικός, επεκτατικός, εξουσιαστικός. Χρησιμοποιεί τον άντρα ως δωρητή σπέρματος. Δεν την ενδιαφέρει ο έρωτάς του (κολακευτικός για οποιαδήποτε άλλη θηλυκότητα).

Αυτό την καθιστά περισσότερο προσιτή από τις Δαναΐδες ή από τη Μήδεια. Και αυτός είναι ο λόγος που παίζεται μέχρι και σήμερα.

Ο άθλος τού μεταφραστή και βραβευμένου ποιητή Πάνου Κυπαρίσση είναι αξιοσημείωτος: μετέπλασε το έργο έτσι ώστε να φαίνεται ότι έχει γραφτεί πρωτογενώς στην ελληνική γλώσσα!!! Με δωρικότητα μακριά από κάθε γλαφυρό στοιχείο τής παράδοσης, ο λόγος ακούγεται τραγικός αλλά ουχί μελοδραματικός. Δεν ποιητικίζει. Δεν μιμείται. Δεν ακολουθεί δοκιμασμένα πρότυπα. Ακόμα και από μουσικής πλευράς παραπέμπει στα πολυφωνικά ηπειρώτικα παραδοσιακά τραγούδια.

Η παράσταση ευτύχησε να έχει έμπειρους ηθοποιούς με λελογισμένη σωματικότητα και πρόσωπα σαν μάσκες.

Δεν θα ξεχωρίσω κανέναν και καμία, μήτε καν όσες υποδύθηκαν πλείονες τής μίας θηλυκές δονούμενες υπάρξεις (άθλος αξιομνημόνευτος επίσης, αφού δεν συγχέουμε το ποια μιλάει κάθε στιγμή).

Έτσι παραθέτω τα ονόματα των συντελεστών όπως είναι στο Δελτίο Τύπου:

Κείμενο :  Federico García Lorca.

Μετάφραση-Διασκευή-Σκηνοθεσία:Π.Κυπαρίσσης.

Μουσική: Γιάννης Ψειμάδας.

Επικοινωνία: Νταίζη Λεμπέση.

Φωτογραφίες-Γραφιστικά: Κωνσταντίνος Ζούμπερης, Ελισσάβετ Νεονάκη.

Διανομή με αλφαβητική σειρά:

Σωκράτης Αγγελής  (Βίκτορ-Αρσενικό).

Ντόρα Αυλωνίτου    (Κουνιάδα-Γριά Β’-Πλύστρα).

Βλάσσης Μανάτος   (Χουάν).

Ηλιάνα Παναγιωτούνη (Γριά).

Ναυσικά Πύρρου  (Μαρία-Θηλυκό).

Βασιλική Σκάλκου (Γέρμα).

Ιωάννα Τζιγκουνάκη (Κουνιάδα-Πλύστρα-Ντολόρες).

Δείτε την παράσταση αυτή. Τα κλασικά αθάνατα δραματικά κείμενα όσες φορές κι αν υλοποιηθούν δεν εξαντλούνται. Απλώς επιβεβαιώνουν έτσι την διαχρονικότητά τους επιβιώνοντας ως ανεξάρτητες (από τον δημιουργό τους) νοητικές οντότητες (αλλά με έντονη τη σφραγίδα τού Ποιητή).

Το ιδιαίτερα σημαντικό εδώ είναι η συνδημιουργική συνάντηση δύο διεθνών ποιητών: ενός ελληνόφωνου με έναν ισπανόφωνο.

Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας https://konstantinosbouras.gr ποιητής, θεατρολόγος, μεταφρασεολόγος και κριτικός

info:

https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/yerma-f-g-lorca/

YERMA του F.G.LORCA

Από τις 10/01/2026 στο Θέατρο Αλκμήνη (Intermedia)

Η Γέρμα, της οποίας το όνομα σημαίνει άγονη γη, είναι παντρεμένη με τον Χουάν και ποθεί,  από τον άντρα της και μόνο, παιδιά. Ο Χουάν δεν μπορεί, δεν έχει τη φλόγα να κάνει. Ο Βικτόρ που θα μπορούσε δεν της ανήκει. Ο άνδρας της, βυθισμένος στις υποψίες για εκείνη, καλεί τις αδερφές του  στο σπίτι του να την παρακολουθούν.

Η Γέρμα , στην αγωνία της, φτάνει στην υστερία. Μια νύχτα σ’ ένα μοναστήρι κάποιου γονιμικού άγιου , στην ύστατη ελπίδα της , πέφτει πάνω στον Χουάν που έχει κρυφτεί και ακούσει το διάλογο ανάμεσα στη γυναίκα του και μια γριά η οποία της αποκαλύπτει ότι το φταίξιμο είναι του άντρα της . Όταν εκείνος , στα όρια του κυνισμού, της ομολογεί ότι νιώθει καλύτερα χωρίς παιδιά , εκρήγνυται και τον πνίγει.

Βλέποντας στον Χουάν και μόνο το παιδί της που δεν έρχεται τον σκοτώνει, σκοτώνοντας μαζί και τη δυνατότητα γι’ αυτό.

  Διασκευάζοντας τη Yerma του F. G. Lorca, προσβλέπουμε σε μια παράσταση η οποία διατρέχει με λιτότητα την υποστασιακή αγωνία του ποιητή πέρα από το εθιμικό υπόβαθρο του κειμένου, ώστε να δοθεί η βιαιότητα μιας ζωής σκοτεινής, αλλά και οι τόποι του τρυφερού λυρισμού της. Το πάθος της σάρκας και η τραγική μοίρα που χαρακτηρίζει τον Lorca εδώ και σε άλλα κείμενά του. Ήρωες που σηκώνουν στις πλάτες τους μια κληρονομιά γεμάτη πόνο, πάθος και αίμα. Ο προδομένος έρωτας, η προδομένη φύση, το ανικανοποίητο της μητρότητας. Υποστάσεις που πλαγιάζουν κάτω από τον στίχο μ’ ένα κοίταγμα που γυμνώνει τα επί μέρους, προσεγγίζοντας τα σύμβολα όσο και όπου αυτά έχουν το μέγεθός τους.