Η παρέα των φίλων, το ταξίδι στο Πήλιο, οι συζητήσεις και τα ενδιαφέροντά τους.Το μυθιστόρημα του Θανάση Τριανταφύλλου είναι μια ευχάριστη έκπληξη από πολλές απόψεις. Έχει οκτώ κειμενικούς χαρακτήρες, δομημένους άριστα, με τα χαρακτηριστικά του ο καθένας. Είναι φίλοι, ζευγάρια με παιδεία, με δύναμη για ζωή, με ανησυχίες επιστημονικές, έως ότου τους χτύπησε η τραγωδία στο Μάτι (…τρίτη Κυριακή και μία Δευτέρα) το 2018,που η φωτιά ανέτρεψε τα πάντα.
Ο οργάνωση-δομή του βιβλίου και τα αφηγηματικά του στοιχεία.Από άποψη δομής, το μυθιστόρημα έχει οργανωθεί με αφηγηματική μαεστρία.Αρχίζει από τη μέση (in medias res) με την εκδρομή στο Πήλιο, την επιστροφή, τη φωτιά στο Μάτι.
Ο αφηγηματικός χρόνος ως ακορντεόν, άλλοτε ανοίγει προς το παρελθόν, με τις σχετικές αναδρομές, και άλλοτε προσβλέπει στο μέλλον, μέσα από προρρήσεις στοιχείων, φαινομενικά τυχαίων, τα οποία, όμως, αποκτούν βάθος και κυρίαρχη θέση στην εξέλιξη της αφήγησης. Κατά την αφήγηση μπαίνουν πολλά θέματα συζήτησης, στα οποία οι μυθιστορηματικοί ήρωες επανέρχονται και τα συμπληρώνουν σε κάθε τους συνάντηση και συγχρόνως συμπληρώνεται και το δικό τους πορτρέτο, με αναφορές στις σπουδές τους, τα ενδιαφέροντά τους και τα ταξίδια τους.
Η πλοκή είναι ενδιαφέρουσα, καθώς υφαίνεται αριστοτεχνικά το στημόνι με υφάδι πολύχρωμο και πολυφωνικό, καθώς το παρόν και το παρελθόν συνομιλούν αρμονικά, μέσα από μνήμες, εμπειρίες, βιώματα, σπουδές και ενδιαφέροντα, από ταξίδια σε πόλεις,από ταινίες και βιβλία, καθώς όλα παράγουν ενδιαφέρον και νέες συζητήσεις με το πολιτιστικό και επιστημονικό τους εκτόπισμα. Έτσι, το υφαντό της αφήγησης αποκτάει πολλά νέα υφάδια-ξόμπλια, ειδικού και γενικότερου ενδιαφέροντος, με την περιγραφή και την αφήγηση, με τον άμεσο λόγο των φίλων (πολυφωνία), με τα εγκιβωτισμένα κείμενα επιστημόνων(διακείμενα), με τις προμετωπίδες και τα αφηγηματικά ευρήματα, όλα με συνοχή και συνεκτικότητα δημιουργούν ένα δυναμικό κείμενο. Βέβαια, ο κύριος στόχος σχετικά με το μαθηματικό πρόβλημα, τη Θεωρία Αριθμών που απασχολεί από τα φοιτητικά χρόνια τον Δημήτρη, άλλοτε βρίσκεται στην επιφάνεια του κειμένου και της συζήτησης και άλλοτε επισκιάζεται από άλλες συνομιλίες και ενδιαφέροντα, αλλά επανέρχεται στην αφήγηση έως την ολοκλήρωση του έργου.Η αφήγηση γίνεται μια στέρνα πολιτισμού και παιδείας, την οποία απολαμβάνουν και οι αναγνώστες/τριες, με τις αναφορές σε ταινίες, επιστήμονες, ποιητές,διανοούμενους και ερευνητές από την αρχαιότητα έως σήμερα.
Διμερής δομή. Το μυθιστόρημα δομείται σε δύο μέρη (Α΄και Β΄) όπου απολαμβάνουμε τις συζητήσεις για τις σπουδές, για τις γνωριμίες με τις και τους συντρόφους τους, για τα ενδιαφέροντά τους, για τις πόλεις όπου έζησαν, συχνά με αναφορές και σε στοιχεία ιστορικά μιας άλλης εποχής, που συνδέουν αυτές τις πόλεις με την Ελλάδα ή και με την παγκόσμια ιστορία. Η εκκίνηση γίνεται με εστίαση σε δύο ζευγάρια, τα οποία παρακολουθεί ο/η αναγνώστης/τρια και συγχρόνως ταξιδεύει μαζί τους σε ταινίες, σε συγγραφείς, σε επιστήμονες και σε ποιητές.
Πιο αναλυτικά. Το Α΄ μέρος συγκροτείται από 14 κεφάλαια και τον Πρόλογο, το πρώτο κεφάλαιο έχει αρίθμηση 0. Η μαθηματική σκέψη του συγγραφέα είναι πανταχού παρούσα με δημιουργικά λακτίσματα. Το Β΄ μέρος έχει 12 κεφάλαια και το κεφάλαιο 0, με το σχόλιο ή την επιθυμία για όσα θα ακολουθήσουν: «Να ήταν όλα ψέμα, πρωταπριλιάτικο». Ο συγγραφέας συμπάσχει με τους ήρωές του, το μυθιστόρημα έχει αναπαραστατική αληθοφάνεια και σημαίνουσες προμετωπίδες. Προτάσσεται απόσπασμα από τον T.S.Eliot, που συνομιλεί με τα αφηγούμενα.
Το κεφάλαιο 0 αρχίζει με το προοίμιο από την Ιλιάδα(οργή και παθήματα),που συνομιλεί με το έργο, με τον πόνο, με τη φωτιά στο Μάτι, με τους Προσωκρατικούς και τον Αισχυλικό Προμηθέα,του οποίου το δώρο της φωτιάς ως αρχή δημιουργίας, στο μυθιστόρημα παρουσιάζεται ως καταστροφική δύναμη με εστίαση στο Μάτι. Ακολουθούν τα κεφάλαια σαν μια ημερολογιακή καταγραφή, ως Έργα και Ημέρες των έξι εκδρομέων στο Πήλιο, που στη συνέχεια έγιναν οκτώ.
Στο πρώτο κεφάλαιο, με προμετωπίδα στίχους του Δ. Γαβαλά που μιλούν για το χιόνι, παρακολουθούμε την πρώτη ημέρα των φίλων συνταξιδιωτών με τα ενδιαφέροντά τους, που μου θύμισαν τους κύκλους των υπερρεαλιστών, που αναζητούσαν έναν νέο κόσμο και ήθελαν να ανοίξουν μια οπή στον τοίχο να δουν το μη ορατό, και, βέβαια, αν και δεν έφεραν ανατροπές στην κοινωνία, όμως άλλαξαν τον τρόπο που στο εξής βλέπουμε τον κόσμο, βλέποντας και πίσω από το μη ορατό. Οι φίλοι εκδρομείς μάς κάνουν συμμέτοχους στον κοσμοπολιτισμό και στην πλούσια κουλτούρα τους και εξάπτουν τη φαντασία μας με τις ενδιαφέρουσες συζητήσεις τους.
Αρχικά, ο Βίκτωρας και η Αννύ, ο Δημήτρης και η Ιόλη μας ξεναγούν στον Βόλο και το χιονισμένο Πήλιο, άλλοτε σε ευθύ άμεσο λόγο και άλλοτε στον τριτοπρόσωπο του παντογνώστη αφηγητή, που σχολιάζει, προσθέτει στοιχεία, ενώνει κάποιες φωνές ή και μας προετοιμάζει για τα επόμενα. Ακούγεται το όνομα του «Τραϊανού» (σύνδεση με Ρωμαίο αυτοκράτορα), στη συνέχεια συμπληρώνεται το παζλ της προσωπικότητάς του, όπως και του Δημήτρη, που έχουν πάθος με τη μαθηματική επιστήμη και την έρευνα, κυρίως το πάθος του Τραϊανού για το πρόβλημα των τέλειων αριθμών. Έχουν ήδη αναφερθεί ο Υβ με την Υβόννη, η Χαϊδελβέργη, τα ενδιαφέροντά τους για τον Ιάμβλιχο και τον Νικόμαχο με την Εισαγωγή στην Αριθμητική. Πολλά ζάρια έριξε στο τραπέζι ο συγγραφέας και αφηγητής με τους: Τιούριγκ, Σεφέρης, Χένρι Μίλλερ, Πυθαγόρας, Δικτατορίες στην Ευρώπη, Ελ. Βενιζίλος, 1922, η Ντιζόν του Υβ και της Υβόννης κ.ά. Πολλές τυχαιότητες επισυμβαίνουν σε αυτό το έργο, που δημιουργούν νέες συνθήκες συζήτησης, όπως με τη λέξη «έρωτας» «The Lovers, Les amants», με μνεία τους εραστές στον κινηματογράφο, με τον «εραστή» του Γούντι Άλεν κλπ. Ο αφηγητής ως μαέστρος ανοίγει και κλείνει ομόκεντρους συχνά κύκλους αφήγησης με νέες πληροφορίες, οι οποίοι δίνουν τόσα όσα συμβάλλουν στην προώθηση της κύριας αφήγησης.
Στο δεύτερο κεφάλαιο, η παρέα μεγαλώνει με τους δύο καλοντυμένους κυρίους,τον Έι και τον Μπι (Α και Β), οι οποίοι γίνονται ωτακουστές της συζήτησης για ταινίες «περί εραστών και έρωτος», οπότε τα κοινά ενδιαφέροντα τους ενώνουν. Το κουβάρι της αφήγησης ξετυλίγεται, δίνονται πληροφορίες για το νέο ζευγάρι, που τυχαία διαβάζουν βιβλία σχετικά με τις ταινίες που συζητούν οι έξι. Από τις περιγραφές του Βόλου -μέσω Ντυράς- η αφήγηση μας ταξιδεύει ως την Ινδοκίνα και τα εκεί γεγενημένα, στη βράβευση της ταινίας του Όργουελ (1984), στον Καρούζο της προμετωπίδας και στο διακείμενο από τον Σωκράτη. Επίσης, γίνεται λόγος για την Λατινοκρατία στην Ελλάδα και το Χρονικό του Μωρέως, για την Άλωση τότε της Πόλης(1204 μ.Χ.), με μνεία πάλι στον Τραϊανό και στη Μασσαλία, στον Περικλή, στον Θουκυδίδη, στο Συμπόσιο του Πλάτωνα, στον Αγάθωνα, στον Αλκιβιάδη και τον Σωκράτη, στον Μπουνιουέλ, στον Κέσελ,στις ταινίες, στο«BELLE DE JOUR» και σε πολλά άλλα(διαδρομές στην ιστορία και τον πολιτισμό). Τέλος παρεμβαίνει ο αφηγητής και συνοψίζει τα της συζήτησης για να αναχωρήσουν για ύπνο (χρόνος και ποιητική του ύπνου, με τη συχνή της παρουσία ήδη από τα Ομηρικά Έπη). Η περιγραφή του χιονιού ομορφαίνει το Πήλιο και το απολαμβάνουν οι φίλοι ταξιδιώτες (λυρικό στοιχείο), «Έξω το χιόνι έκανε τη δουλειά του αθόρυβα και σε συνέχειες» (σελ. 78).
Στο 3ο κεφάλαιο, με προμετωπίδα από τον Σαχτούρη, γίνεται σύνδεση του χιονισμένου τοπίου του Πηλίου στα Χάνια με τη Γερμανική Κατοχή και με εκείνο το χιόνι του θανάτου και με το ποίημα «Αποκριά» του Σαχτούρη. Ανοίγονται, επίσης, νέο θέμα συζήτησης για τον ζωγράφο Θεόφιλο, με αναφορές τόσο στον λαϊκό ζωγράφο Θεόφιλο, όσο και σε όσους ασχολήθηκαν με το έργο του (Σεφέρης, Εμπειρίκος, Τεριάντ ή Στρατής Ελευθεριάδης, Ελύτης), φτάνοντας και στους Μακρυγιάννη, Ρωμανό τον Μελωδό, Τσαρούχη, Picasso, Matisse, Μουσείο της Μυτιλήνης, αλλά και το σχετικό στη Μακρινίτσα. Όλα είναι δοσμένα σε πρώτο πλάνο, όπως -σύμφωνα με τον αφηγητή- παρουσιάζεται και ο Παγασητικός: «Αρυτίδωτος εκείνη την ώρα ο Παγασητικός.Γαλήνιος, όσο τον έπιανε και τον έφτανε το μάτι» (σελ.97). Ακολουθεί η ονομάτων επίσκεψη κατά την επιστροφή στην Πορταριά με αφορμή μια επιγραφή σε ένα ερειπωμένο ξενοδοχείο, με τον τίτλο «ΘΕΟΓΟΝΙΑ», που, από παρανάγνωση αντί «ΘΕΟΞΕΝΙΑ», οδηγεί συνειρμικά στον Ησίοδο.
Στο τέταρτο κεφάλαιο (4ο ), δεσπόζει ως προμετωπίδα κείμενο του Σεφέρη για το Πήλιο (είναι ήδη Σαββατόβραδο) και θα δοθεί η σωστή ανάγνωση του ξενοδοχείου «ΘΕΟΞΕΝΙΑ», όπως και η ιστορία του κτιρίου. Το σύγχρονο και ο μύθος διαπλέκονται στη συζήτηση, όπου εγκιβωτίζεται η ιστορία του Ξενοδοχείου (Γερμανοί Ναζί, Βασιλιάς Γεώργιος Β΄και Κωνσταντίνος Α΄, Ελ. Βενιζέλος, κ.ά.) και η συζήτηση επεκτείνεται σε ονόματα και καταστάσεις σε άλλες εποχές με τον Δελμούζο, τα Αθεϊκά και τις δίκες). Ακόμα γίνεται λόγος για το μυθιστόρημα του Τόμας Μανν το Μαγικό Βουνό, το οποίο έχουν διαβάσει και οι Έι και Μπι, για τον θάνατο του Ελ. Βενιζέλου (1936), για τη γνωριμία του Σικελιανού στον Βόλο με την Άννα Καραμάνη, γυναίκα τότε του γιατρού Καραμάνη και μετέπειτα δική του.Ο Έι παρομοιάζει τις συζητήσεις τους με το Συμπόσιο του Πλάτωνα και ο λόγος επανέρχεται στον Αγάθωνα τον οικοδεσπότη του Συμποσίου και στις συζητήσεις για τον έρωτα, με τη Διοτίμα και τον μορφονιό τον Αλκιβιάδη, με διαπλοκή μύθου, πραγματικότητας και κουλτούρας.
Τέλος, ο αφηγητής και συγγραφέας αναλαμβάνει στον επίλογο την ξενάγησή μας στο χιόνι,που πέφτει αθόρυβα στην όμορφη βραδιά. Μας πληροφορεί, επίσης, ότι -λόγω χιονιού και κλειστών δρόμων- οι εκδρομείς θα μείνουν περισσότερο στο Πήλιο,σχολιάζοντας τη σύγχρονη πραγματικότητα των Μνημονίων και των κλειστών Τραπεζών(αφηγηματικό εύρημα).
Ακολουθούν τα επόμενα κεφάλαια (5ο έως και 14ο), πάντα με τις σχετικές προμετωπίδες, όπου η αφήγηση εστιάζει στη γνωριμία του ζευγαριού Έι και Μπι στην Μπεζανσόν της Γαλλίας, με συζητήσεις για τον Ουγκώ και τον πόλεμο της Αλγερίας, για τον Κέσελ, για την Έντιθ Πιάφ και την Αμαλία Ροντρίγκες με τα fados, για την Επανάσταση των Γαρυφάλλων στην Πορτογαλία (25 Απριλίου 1974), με μνεία και στο ποίημα «΄Αλγεβρα» του Έκτορα Κακναβάτου, που αν και απεπιθύμητη από τους μαθητές, εκείνη είναι παρούσα, διότι η μαθηματική σκέψη υπάρχει παντού στη ζωή μας.
ΑΛΓΕΒΡΑ
Πέρα κατά τη δημοσιά
φάνηκε πρώτα στήλη κουρνιαχτός
ως τα μεσούρανα (εικόνα)
Δεν άργησε πολύ
Ο δρόμος έφερνε το ποδοβολητό (ήχος)
το χουγιατό της (ένταση, σωματοποίηση)
Κλείνανε παράθυρα κατέβαιναν ρολά (αντίδραση ακροατών)
Σιδεροντυμένη έμπαινε πια στην πόλη (επιτυχία της Άλγεβρας)
η εξίσωση.
(1985)
(άστικτο ποίημα, Κιβώτιο Ταχυτήτων, τ. Β΄, σ. 270)
Οπότε ο αφηγηματικός λόγος (κεφάλαιο 6ο ) είναι πλούσιος, δίνει πληροφορίες κοινωνικές και πολιτικές, όπως για τα «Γαρίφαλα της Λισσαβόνας», με τη σχετική ιστορία, και σχόλια για την εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο, το 1974. Η παρέα είναι μαγεμένη από τον λόγο του Μπι και την παιδεία του (Πεσσόα,Λόρκα, Σαραμάγκου, Ισπανία, Σοάρες, Ελλάδα κ.ά.). Και ήρθε η 3η ημέρα της εκδρομής και η δεύτερη Κυριακή (σύνδεση με τίτλο), καθώς η πρώτη ήταν όταν οι φίλοι Βίκτωρας και Δημήτρης, συνομιλώντας για το φλέγον για αυτούς αριθμητικό πρόβλημα, αποφάσισαν να συνεχίσουν τη συζήτηση στο Πήλιο.
Στο έβδομο κεφάλαιο, ο λόγος έρχεται στη Θεωρία Αριθμών, στον Fermat, στον Δημήτρη και στα φοιτητικά του χρόνια στο Πολυτεχνείο, στον Τραϊανό με τις αποδείξεις και με τα επιστημονικά ερωτήματά του, δοσμένα έτσι ώστε να γίνονται κατανοητά από τον/την αναγνώστη/τρια. Θα πέσουν πολλές ιδέες για τα άλυτα μαθηματικά προβλήματα, τα οποία θα συζητηθούν και στο επόμενο κεφάλαιο, με μνεία και στον νεκρό πλέον Τραϊανό και τη μικροϊστορία του. Η απώλεια του Τραϊανού – ενός ξεχωριστού δασκάλου, όπως αναφέρεται,μας προετοιμάζει και για το δεύτερο μέρος με τις τραγικές απώλειες στο Μάτι των Έι και Μπι και της Ιόλης, συζύγου του Δημήτρη, η απώλεια της οποίας τον οδήγηση σε κατάθλιψη. Η συμπαράσταση των φίλων του αποτελεί ύμνο στη φιλία, καθώς προσπαθούν να τον βοηθήσουν μετά την τραγωδία στο Μάτι. Αυτή είναι η τρίτη Κυριακή και η μία Δευτέρα, όπως μας ενημερώνει ο συγγραφέας-αφηγητής στο δεύτερο μέρος του βιβλίου. Η όμορφη και αρμονική παρέα πληγώθηκε βαθιά από τη φονική φωτιά.
Η δημιουργικότητα και οι εκπλήξεις αυτής της παρέας με τις συζητήσεις τους συνεχίζονται, συγχρόνως οι χαρακτήρες τους ολοκληρώνονται από κάθε άποψη. Είναι η παρέα με την οποία καταξιώνεται η έννοια της φιλίας και η ανθρώπινη πνευματική στάση στον κόσμο με το «ειδέναι» ως πηγή γνώσης. Είναι φανερό ότι διαπερνούν αυτό το μυθιστόρημα πολλά και σημαντικά θέματα, οπότε θα μπορούσε να μελετηθεί από πολλές παραμέτρους (αφηγηματολογία, κοινωνιολογία, ψυχολογία, επιστήμη και γενικά παιδεία των συνομιλητών). Η αφήγηση οδηγείται, σταδιακά, στο τέλος, καθώς μια εκδρομή δε διαρκεί πολύ. Η επιστροφή στην Αθήνα επιβεβαιώνει τον δεσμό των φίλων με τους Έι και Μπι, που ένιωσαν την ανάγκη να τους ενημερώσουν ότι έφτασαν «σώοι και αβλαβείς» στην Αθήνα (σελ. 214), φράση που προοικονομεί το τραγικό τους τέλος,καθώς δεν έφτασαν στο σπίτι τους στο Μάτι σώοι και αβλαβείς οι ίδιοι και η Ιόλη.Παρατηρούμε ότι φράσεις και θέματα που κείνται στην επιφάνεια του κειμένου δημιουργούν συνειρμούς σε επίπεδο βάθους και πλοκής του έργου έως την ολοκλήρωσή του και την αντίστιξη καταστάσεων, τότε στο Πήλιο όπου κυριαρχούσε η χαρά και η αρμονία, αλλά αργότερα στο Μάτι έχουμε τραγωδία και δυσαρμονία.
Παρακολουθούμε, ακόμη, τις μικροϊστορίες των Έι και Μπι για το πώς απόκτησαν το σπίτι τους στο Μάτι, με την ιστορία τους και την αναφορά στον Λουκά (προσωπείο του συγγραφέα) με την αφήγησή του και το συγκλονιστικό επιμύθιο για τις μεγάλες συμφορές, ότι στις συμφορές όλοι γινόμαστε ένα, π.χ.:«όλοι γνωστοί γινόμαστε κι είμαστε. Δικοί μας είναι όλοι. Συγγενείς…!» (σελ. 232,σημειωτική των αποσιωπητικών και του θαυμαστικού). Η περιγραφή του Λουκά μάς μεταφέρει το κλίμα της τραγωδίας στο Μάτι, όπου η φρίκη παραβάλλεται με την Κόλαση του Δάντη. Ο Λουκάς αναδεικνύεται τέλειος αφηγητής και χειριστής του ελληνικού λόγου. Οι δύο της παρέας, ο Υβ και η Υβόννη, βίωσαν έμμεσα τα γεγονότα στο Μάτι, διότι είχαν πάει στην Ύδρα, αλλά οι απώλειες στο Μάτι τους συγκλόνισαν,αφού έχασαν τρεις φίλους. Βέβαια, κάθε τραγωδία έχει και συνέπειες, οπότε ο αφηγητής αναλαμβάνει και αυτό το έργο, μιλώντας για την απώλεια των Έι και Μπι και κυρίως της Ιόλης και τις επιπτώσεις της στον σύντροφό της Δημήτρη, που grossomodo η κατάστασή του θυμίζει την περίπτωση του Τραϊανού. Ο Δημήτρης στη νέα κατάσταση δε δείχνει παρά ελάχιστο ενδιαφέρον για το μαθηματικό πάθος του, με το οποίο προσπαθούν οι φίλοι του -και κυρίως ο Βίκτωρας- να τον ψυχοθεραπεύσουν.
Ο συγγραφέας κλείνει το Α΄ μέρος με ευρηματικό τρόπο (κεφ. 14) και με τον τίτλο«Πέντε χρόνια μετά-Διαδρομές ονείρων… πριν την αυλαία», καθώς το μυθιστόρημα στα τελευταία κεφάλαια λειτουργεί ως νουβέλα, με την τραγική ανατροπή ή μπορεί να παραβληθεί και με το Υπόγειο του Ντοστογιέφσκι, από το οποίο υπάρχει μικροκείμενο.
***
Ακολουθεί το Β΄ Μέρος, το οποίο ο συγγραφέας εύχεται να ήταν ψέμα πρωταπριλιάτικο και όχι η τραγική πραγματικότητα του Ιούλη του 2018, Κυριακή προς Δευτέρα, ξημερώνοντας Τρίτη (21-22-23). Η φωτιά στο Μάτι έκανε σκόνη τα πάντα. Ο Λουκάς ως αφηγητής και συγγραφέας έζησε τόσο έντονα τα γεγονότα στο Μάτι, που τα αποτύπωσε στο μυθιστόρημά του πολύ έντονα.Μάλιστα, στο Β΄ μέρος εξηγούνται πολλά στοιχεία για την πληρέστερη κατανόηση του Α΄ μέρους, με διευκρινιστικές υποσημειώσεις και με μνεία στους ξεχωριστούς δασκάλους Τραϊανό και Δημήτρη. Επιπλέον εδώ συμπληρώνονται οι μικροϊστορίες του Υβ και της Υβόννης, του Βίκτωρα και της Αννύ, το πάθος του Βίκτωρα και του Δημήτρη για τα μαθηματικά προβλήματα, που τους έφεραν πολύ κοντά. Από την αφήγηση δε λείπουν και τα λογοπαίγνια, που ελαφρύνουν κάπως την ατμόσφαιρα από τα επιστημονικά ενδιαφέροντα.
Συνοψίζοντας, δεν είναι υπερβολή να πω ότι ο συγγραφέας γράφει μυθιστόρημα μαθητείας, με τρόπο σοβαρό και παιγνιώδη, ως άριστος δάσκαλος με στέρεη επιστημονική και διδακτική παιδεία. Επίσης, μας δίνει μια γεύση της θεωρίας των αριθμών, με κάποια παράξενα γραφήματα συμμετριών στα οποία υπαινισσόμενος άγνοια ο Βίκτωρας με τις παρεμβάσεις του (μαιευτική μέθοδος) συμβάλλει στην κατανόησή τους από τον/την αναγνώστη/τρια. Συχνά, λέξεις-έννοιες προωθούν την αφήγηση, π.χ. η λέξη«αμύητος» ενεργοποιεί τον Δημήτρη, ο οποίος μάς ταξιδεύει από την Ακαδημία του Πλάτωνα στην Αθωνιάδα Σχολή, στη Σμύρνη με τον Κ. Καραθεοδωρή και στην επιγραφή «Οὐδείς ἀγεωμέτρητος εἰσίτω μοι τῇ θύρᾳ». Βέβαια, εδώ ένα ιστορικό γεγονός ανέτρεψε τη λειτουργία του Πανεπιστημιακού Ιδρύματος της Σμύρνης.Το κουβάρι της ζωής και της μνήμης ξετυλίγεται από τον συγγραφέα,κρατώντας όλα σε ισορροπία, με αναφορές στους ποιητές Ελύτη, Κακναβάτο και Γαβαλά, που έχουν στην ποίησή τους μαθηματική σκέψη και ο συγγραφέας έχει γράψει για αυτούς στο βιβλίο του Αμήχανο Βλέμμα.
Παρατηρούμε ότι η συζήτηση επανέρχεται στον φίλο τους Δημήτρη, τον αποκαλούμενο και«Πρίγκιπα των ερασιτεχνών». Στα επόμενα κεφάλαια δίνονται λεπτομέρειες από τη γνωριμία του Βίκτωρα με την Αννύ στην Μπεζανσόν και αυτών με τον Δημήτρη και Ιόλη, για την ιστορία της πόλης, με εστίαση στον Β. Ουγκώ, ο οποίος γεννήθηκε σε αυτή την πόλη, με επιστροφή και σε ονόματα όπως Ντάρελ. Μίλλερ, Ντασέν,Μερκούρη ή Ίλια του «Ποτέ την Κυριακή», στη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας από το ΝΑΤΟ 1992 και σε άλλα βαλκανικά θέματα, με γρήγορο πέρασμα και από την όμορφη Βενετία. Παρών είναι και ο Εμπειρίκος με το ποίημα «Δρόμος» από την Οκτάνα, που δίνει την ευκαιρία να γίνει σύνδεση με το ταξίδι του Δημήτρη και της Ιόλης στην Ιταλία, στην πόλη του Δάντη. Ακολουθεί μια άλλη μικροϊστορία, που εφάπτεται στον πρώτο μεγάλο κύκλο, για να προστεθούν λεπτομέρειες για την Μπεζανσόν του παρελθόντος, για τους Σταυροφόρους και τη Βενετοκρατία στα Δωδεκάνησα, για τον καθολικισμό στην Τήνο, για τον γλύπτη Γιαννούλη Χαλεπά,για τον Ήρεμο Ντον του Σολόχοφ και για τον Βοκκάκιο με το Δεκαήμερό του.Ακούγονται, δηλαδή, αφηγήσεις αφηγήσεων, δοσμένες καίρια, από τους φίλους, όπως και όσα είχε πει η απούσα τώρα Ιόλη, ως μνημόσυνο στη μνήμη της. Το επιλογικό σημείωμα παραπέμπει στο άλλοθι της γραφής, όπως στον Παπαδιαμάντη,στο οποίο διευκρινίζεται ο τίτλος με τις τρεις Κυριακές και τη μία Δευτέρα, με εστίαση στη φωτιά στο Μάτι, εκείνο το βράδυ της Δευτέρας.
Συνεπώς, παρατηρούμε ότι η ανάμνηση και επανανάμνηση, τα αφηγηματικά ευρήματα, οι καλοδομημένοι χαρακτήρες, η ευρηματική δομή του έργου και η τέχνη της γραφής του Θανάση Τριανταφύλλου μας έδωσαν ένα δυνατό από κάθε άποψη μυθιστόρημα. Με την πλούσια σε θέματα αφήγησή του εμπλουτίζει την ευρωπαϊκή και εθνική μας ταυτότητα. Κάθε αναγνώστης/τρια έχει να μάθει πολλά από αυτό το ξεχωριστό πόνημα του συγγραφέα.
Κλείνοντας το κείμενό μου αυτό, συγχαίρω από καρδιάς τον φίλτατο συγγραφέα που έδωσε ένα ξεχωριστό μυθιστόρημα στα ελληνικά γράμματα, με τη σφραγίδα του ανήσυχου μαθηματικού και δεξιοτέχνη λογοτέχνη.
