Η Δάφνη Μαρία Γκυ, ποιήτρια και πεζογράφος, με πλούσιο ποιητικό και πεζογραφικό έργο, γεννήθηκε στην Αθήνα, σπούδασε Γαλλική Φιλολογία και διέθεσε όλο το μένος της ψυχής στην Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία στη στήλη «Εδώ είναι Βαλκάνια», όπου προφανώς ο νους του αναγνώστη τρέχει στον Νίκο Εγγονόπουλο «εδώ είναι Μπαλκάνια δεν είναι παίξε γέλασε», αλλά και στον Διονύση Σαββόπουλο, ο οποίος με τον ίδιο ειρωνικό και απειλητικό τρόπο τον χρησιμοποίησε… Η Δάφνη εργάστηκε και ως μεταφράστρια. Τα ταλέντα της αυτά της έδωσαν εργαλεία ικανά, πέρα από την επισήμως κατακυρωμένη επαγγελματική της ιδιότητα, να ασχοληθεί με την ενημέρωση των πολιτικών και κοινωνικών δρωμένων στη ζωή μας και στη γειτονιά μας, στα Βαλκάνια –αυτή είναι η βάση στην οποία πατά γερά ο λογισμός της- αλλά και με τη ψυχή τη δική της και των άλλων –αγγίζει το όνειρο- που λέει και ο Σολωμός:
Με λογισμό και μ’ όνειρο τι χάρη έχουν τα μάτια….
Για την πολύτιμη και διπλή προσφορά της στον πολιτισμό βραβεύτηκε από την UUNESCΟ, το 2012.
Η Δάφνη Μαρία Γκυ δεν έγραψε μόνο ωραία και μεστά σαν «χρυσά στάχια» ποιήματα («χρυσό στάχυ» αποκαλεί μιας άλλης ποιήτριας το έργο κι εγώ το υπέκλεψα), αλλά έγραψε και κριτική βιβλίου. Αυτής της ιδιότητάς της προϊόν είναι και το βιβλίο, όπου επέλεξε από τον μέγα αριθμό των κριτικών της, τις πιο ενδιαφέρουσες. Περισσότερα από είκοσι πέντε είναι τα κριτικά σημειώματα του βιβλίου, για ποιητές και πεζογράφους, με μεστά σχόλια, ζυμωμένα με γη και αέρα, με σκέψη και φαντασία, με πραγματικότητα και όνειρο. Τι θέλω να πω; Θέλω να πω πως κρίνει το κάθε βιβλίο ως πραγματικότητα, αλλά και την ουσία του ως βαθιά αίσθηση από το κρινόμενο έργο τέχνης, από το οποίο προκύπτει ένα νέο… Ένας αναγνώστης απέξω ψάχνει το από μέσα του λογοτέχνη. Ψάχνει να βρει την ψυχή του λογοτέχνη- παράλληλα όμως μας φανερώνει και τη δική του. Έχουμε δηλαδή μια διαδοχική ερμηνεία ενός γεγονότος, τη δημιουργία, την μελέτη του από την κριτικό και την ανάγνωση-μελέτη από τον αναγνώστη/στρια.
Και αρχίζουμε κι εμείς, κρίνοντας την κριτικό που έκρινε… Το βιβλίο λοιπόν, με τον τίτλο Κριτικές περιπλανήσεις στη Λογοτεχνία, και συμπληρωματικό υπότιτλο «για την Ειρήνη και τον Πολιτισμό» μας κατευθύνει σε δύο ειδών θέματα που την απασχόλησαν. Για την «Ειρήνη», το ένα είδος, πράγμα που σημαίνει πως μπήκε στα πεδία του πολέμου και με αυτή την αίσθηση έγραψε, ενώ στην ενότητα του «Πολιτισμού» γράφει για την ανησυχία της ψυχής, για του κρυμμένους πόθους και για όλα εκείνα που δεν μπορούν να βρουν λύτρωση…
Το πρώτο κείμενο, από το βιβλίο της Αντωνίας Ζεβόλη Νταουντάκη, Εμείς θα ζήσουμε:
Ξεκίνησα και δεν ήξερα πού να βουτήξω την πένα μου για να γράψω. Να την βουτήξω στο αίμα; Αρκετό χύθηκε τότε. Δεν μπορείς να το αγνοήσεις, αλλά δεν ήθελα να είναι μόνο αυτό που θα μείνει από το βιβλίο. Να την βουτήξω στο κίτρινο της χολής; Και το μίσος περίσσεψε τότε. Δεν πρέπει να είναι το πρόσωπο ή το άλλοθι του σήμερα. Αποφάσισα να την βουτήξω στους χυμούς της ζωής.
Δοσμένος ο τίτλος με έμφαση: Εμείς θα ζήσουμε: και τα μελάνια που διαθέτει για να γράψει τα δικά της η συγγραφέας είναι τρία: το αίμα που χύθηκε πολύ, δηλαδή ο θάνατος, η χολή που περίσσεψε, δηλαδή το μίσος και οι χυμοί της ζωής. Η Λογοτέχνις, όπως και ο κάθε λογοτέχνης, βρίσκεται πάντα στο πλευρό της ζωής… Αρκετά λιπάνθηκε η γη με αίμα, λέει ο Σικελιανός, τώρα !
Σπρώχτε με γόνα και με στήθος, να τον βγάλουμε απ’ τη λάσπη·
σπρώχτε με στήθος και με γόνα, να τον βγάλουμε απ’ το γαίμα·
σπρώχτε με χέρια και κεφάλια, για ν’ αστράψει ο ήλιος Πνέμα!»
Η Ζεβόλη, με αφορμή τον δικό της μικρόκοσμο καταθέτει την ιστορία της Ελλάδας στα τραυματικά χρόνια των πολέμων αρχίζοντας από τη δική της εμπειρία πόλεμο και εμφύλιο και φτάνοντας μέχρι την Επανάσταση του 1821. Όμως εμείς θα ζήσουμε, λέει και επιμένει η Ζεβόλη.
«Τώρα πρέπει να ξεχάσουμε πάνω σ’ αυτές τις πέτρες», λέει ο Σεφέρης. «Να γιατί γράφω, γιατί την τελευταία λέξη δεν την έχει Ο θάνατος», Λέει ο Ελύτης, «Εμείς αδελφέ μου τραγουδάμε για να σμίξουμε τον κόσμο», λέει ο Ρίτσος.
Σε παρόμοιο κλίμα ανασαίνει ο ποιητής Μάριος Μιχαηλίδης, με την ποιητική συλλογή του Των ενυπνίων. Παραθέτω ένα απόσπασμα από τον λόγο της Δάφνης και άλλο ένα από τον λόγο του Μάριου :
«Ο πόνος για την γενέτειρα Μεγαλόνησο, καθώς και η άδολη αγάπη για την Ελλάδα, είναι άλλη μια συνιστώσα της θεματικής του Μιχαηλίδη, και όχι μονάχα σε τούτη την ποιητική συλλογή. Εδώ, στο εξαιρετικό πεζόμορφο «κδ’», ο ποιητής διαπορεύεται την ελληνική ιστορία με τρόπο επικό»:
…Και τότες το πέλαγο εθεοκρούστη και γίνηκε καταποτήρας που τους ρούφηξεν όλους εξόν από εκείνο το τρικάταρτο που έλαμνε γοργά μες στου γιαλού τα πλάτη κι ακόμα γοργολάμνει το σκαρί που το λαλούν Ελλάδα…».
Πλοίο διαρκείας η χώρα μου, το Τρελοβάπορό μας, μας θυμίζει πάλι
ο Ελύτης.
Αυτά ως προς το χυμένο αίμα που θέλει Ειρήνη για να δικαιωθεί.
Επειδή όμως ο χρόνος τρέχει, ας αφήσουμε τα αίματα και τα τρομακτικά κι ας πάμε στα άλλα…
Γιώργος Ρούσκας: Χάικου και Δεπέλλιχοι συν δύο δοκίμια
« Ο Ρούσκας μυεί τον αναγνώστη σε δυο κοσμήματα του λογοτεχνικού γραπτού λόγου των Ιαπώνων και των Ελλήνων τα χάικου και τον δεκαπεντασύλλαβο, καταδεικνύοντας και αναδεικνύοντας παράλληλα στα πλαίσιά τους, ολόκληρη την οικονομία λόγου που τα διέπει και η οποία αποτελεί την επιτομή της ποιητικής τέχνης. Και ο Ρούσκας είναι ποιητής.
Ο τίτλος του βιβλίου μας λέει πολλά. Πρώτον, ότι ο Γιώργος Ρούσκας είναι επιτυχημένος γλωσσοπλάστης. Δεύτερον ότι η μουσικότατη λέξη «Δεπέλλιχος» λειτουργεί σαν ένα πρωτότυπο αρκτικόλεξο (Δεπέλλιχος: αυτοτελής δεκαπεντασύλλαβος ελληνικός στίχος)». Ο Ρούσκας έφτιαξε τη λέξη «δεπέλλιχος», όπως μας λέει παρακάτω:
«Όταν έρθεις σε επαφή έστω και με ένα απομεινάρι από έναν κίονα του Παρθενώνα, οσμίζεσαι την τελειότητα της Τέχνης και μέσα από αυτήν τις αόρατες διαστάσεις της ζωής. Η ενέργειά του θα φέρει διαδοχικά εμπρός σου ολόκληρο τον κίονα, μετά τον Παρθενώνα, την Ακρόπολη, και συνεχίζοντας θα βρεθείς μέσα στη φωτοχυσία του Αρχαίου Ελληνικού Πνεύματος.»
«Πρέπει να ξέρεις ν’ αρπάξεις τη θάλασσα από τη μυρωδιά, για να σου δώσει το καράβι και το καράβι τη γοργόνα και η γοργόνα τον Μέγα Αλέξανδρο κι όλα τα πάθη του Ελληνισμού».
Από το ελάχιστο φτάνεις στο πολύ… όπως το τίμιο ξύλο, όπως το αντίδωρο, όπως η θεία κοινωνία… … Ο λόγος σου με χόρτασε και το ψωμί σου φάτο…Ο Μακρυγιάννης μίλησε στον Δεριγνύ για τη «μαγιά» από την οποία θα ξαναβλαστήσει η Ελλάδα. «Από το ελάχιστο φτάνεις πιο σύντομα οπουδήποτε. Mόνο που ’ναι πιο δύσκολο», ο Ελύτης πάλι.
Ο Ρούσκας είπε, ο Ελύτης, είπε, ο Μακρυγιάννης είπε, ο Χριστός είπε ή έκανε το θαύμα, ο λαός λέει και το κάθε κείμενο από διαφορετική ιστορική στιγμή έχει «διαχρονική δομή» (George Steiner, Μετά τη Βαβέλ). Το μήνυμα που εμπεριέχει το κάθε «είπε» έχει εμφυτευθεί σε έναν συγκεκριμένο ιστορικό χρόνο και περίσταση αλλά λειτουργεί ες αεί, ανάλογα με όποιος το χρησιμοποιεί.
Επιστρέφω στις λέξεις και ολοκληρώνω. «Διαπορεύεται» η Δάφνη, «εθεοκρούστη» και «λαλούν» ο Μάριος, «δεπέλλιχος» ο Ρούσκας … οι λέξεις είναι αγκωνάρια που πάνω τους στηρίζεται ο λόγος…
Η κριτική είναι ο λόγος του μελετητή πάνω στον λόγο του δημιουργού και ο κριτικός είναι η γέφυρα που ενώνει τον δημιουργό με τον αναγνώστη, που μας δανείζει την ευαισθησία του για να δούμε τα πράγματα με τα δικά του μάτια…
,
