Σχ. 2
[…] Ετούτος ο Διόνυσος έχει απεικονιστεί μόνο με τα χαρακτηριστικά τού έρωτα. Η ενδυμασία του με άνθη και οι θύρσοι3 και τα ελαφοτόμαρα έχουν πεταχτεί έξω από τον πίνακα ως μη κατάλληλα για την περίσταση· και ούτε τα κύμβαλα4 χρησιμοποιούν τώρα οι Βάκχες ούτε οι Σάτυροι παίζουν αυλό, αλλά και ο Πάνας συγκρατεί τα χοροπηδήματά του για να μη διακόψει τον ύπνο τής κόρης. Και με την πορφυρή εσθήτα ντυμένος ο Διόνυσος και με το κεφάλι στολισμένο με ρόδα έρχεται προς την Αριάδνη «μεθυσμένος από έρωτα», όπως λέει ο Τήιος ποιητής5 για τους ασυγκράτητα ερωτευμένους. Ο Θησέας είναι μεν ερωτευμένος αλλά με τον καπνό τής Αθήνας,6 τη δε Αριάδνη ούτε τη γνωρίζει πια ούτε τη γνώρισε ποτέ και είμαι βέβαιος ότι αυτός έχει ξεχάσει και τον λαβύρινθο και ούτε έχει να πει για ποιον λόγο έπλευσε στην Κρήτη κι έτσι βλέπει μόνο όσα είναι ορατά από την πλώρη του. Κοίτα και την Αριάδνη ή μάλλον τον ύπνο της· το στήθος της είναι γυμνό μέχρι τον αφαλό, ο τράχηλός της προς τα πίσω γερμένος και ο λαιμός της τρυφερός και ολόκληρη η δεξιά μασχάλη φανερή, το άλλο της δε χέρι ακουμπά πάνω στον μάλλινο μανδύα για να μην την εκθέσει κατά κάποιο τρόπο ο άνεμος φυσώντας. Πόση ομορφιά, Διόνυσε, και πόσο γλυκιά η αναπνοή της! Αν αναδίδει οσμή μήλων ή σταφυλιών, σαν τη φιλήσεις θα το πεις.
Θησέας και Μινώταυρος (λεπτομέρεια από αμφορέα)
Στη χαρακτηριστική εικόνα, Διόνυσος και Αριάδνη. Ετρουσκικό αγγείο (4ος αι. π.Χ.)
1)Με το όνομα Φιλόστρατος είναι γνωστοί τέσσερις σοφιστές και συγγραφείς από τη Λήμνο. Ο πρώτος, γιος τού Βέρου, χρονολογείται τον 2ο αι. μ. Χ. Δεύτερος είναι ο γιος του Φλάβιος Φιλόστρατος (περ. 170-245 μ. Χ. ), ο οποίος σπούδασε στην Αθήνα και την ΄Εφεσο. ΄Εζησε στη Ρώμη στην αυλή τού Ρωμαίου αυτοκράτορα Σεπτιμίου Σεβήρου και επανήλθε στην Αθήνα όπου και πέθανε. ΄Εργα του είναι: Τὰ εἰς τὸν Τυανέα Ἀπολλώνιον, Βίοι Σοφιστῶν, Ἡρωικός, Περὶ γυμναστικῆς, Εἰκόνες. Το πρώτο αποτελεί μια μυθιστορηματική βιογραφία ενός ταξιδευτή φιλοσόφου τού 1ου αι. μ. Χ., ο οποίος θρυλείται ότι υπήρξε πάνσοφος και θαυματουργός. Πιθανόν να γράφτηκε ως αντιχριστιανική προπαγάνδα. Οι Εἰκόνες είναι περιγραφές ζωγραφικών πινάκων με ποικίλα θέματα, τους οποίους ο Φιλόστρατος ισχυρίστηκε ότι τους είδε σε μια ζωγραφική συλλογή στη Νεάπολη, αλλά σύμφωνα με τους μελετητές τους δεν πρόκειται για πραγματικούς πίνακες αλλά για φανταστικούς. Στον τρίτο Φιλόστρατο, τον επονομαζόμενο Λήμνιο (3ος αι. μ. Χ.), αποδίδεται μία επιστολή σχετική με την τέχνη τής επιστολογραφίας. Τέλος ο Φιλόστρατος ο νεότερος (γύρω στα 300 μ. Χ. ), εγγονός τού Φλαβίου, έγραψε και αυτός έργο με τον τίτλο Εἰκόνες ακολουθώντας το παράδειγμα του παππού του. Τα θέματά του ο Φλάβιος Φιλόστρατος τα αντλεί κατά μεγάλο μέρος από την ελληνική μυθολογία. Ένα δείγμα των Εἰκόνων του είναι και ο επιγραφόμενος πίνακας ΑΡΙΑΔΝΗ, απόσπασμα του οποίου παραθέτουμε.
2)Θυμίζουμε ότι η Αριάδνη ήταν κόρη τού Μίνωα και της Πασιφάης. Όταν έφθασε στην Κρήτη ο Θησέας για να απαλλάξει την Αθήνα από τον φόρο αίματος που της είχε επιβάλει ο Μίνωας, δηλαδή την αποστολή επτά νέων και επτά παρθένων κάθε χρόνο που προορίζονταν ως βορά στον Μινώταυρο, η Αριάδνη τον ερωτεύτηκε και του πρότεινε να τον βοηθήσει, αν την έπαιρνε κατόπιν μαζί του στην Αθήνα για σύζυγό του. Ο Θησέας δέχτηκε, και η Αριάδνη τού έδωσε το νήμα, τον μίτον με τον οποίον θα έβρισκε την έξοδο από τον Λαβύρινθο, αφού θα σκότωνε τον Μινώταυρο. Ο Θησέας ακολουθώντας τις οδηγίες της έσωσε τα αγόρια και τα κορίτσια από τον Μινώταυρο και φεύγοντας πήρε μαζί του την Αριάδνη και απέπλευσαν για την Αθήνα. Αλλά όταν έφθασαν στη Νάξο, ο θεός Διόνυσος ερωτεύτηκε την Αριάδνη, την απήγαγε και την εγκατέστησε στη Λήμνο, όπου απέκτησε μαζί της τέσσερις γιους. Σύμφωνα με μία μυθική εκδοχή, ο Θησέας στενοχωρέθηκε τόσο πολύ που ξέχασε να αλλάξει τα μαύρα ιστία τού πλοίου με λευκά όπως είχε συμφωνήσει με τον πατέρα του, τον Αιγέα, ότι θα έκανε αν επέστρεφε ζωντανός, και έτσι ο πατέρας του αυτοκτόνησε. Κατά μία άλλη εκδοχή από τις πολλές παραλλαγές τού μύθου την οποία συναντούμε εδώ, ο Θησέας εγκατέλειψε την Αριάδνη στη Νάξο.
Ακολουθεί το απόσπασμα με την περιγραφή του Διονύσου, του Θησέα και της Αριάδνης ( σε επόμενο άρθρο μας θα έχουμε παράθεμα από έργο τού Φιλοστράτου τού νεότερου ).
3)Ο θύρσος, το χαρακτηριστικό σύμβολο του Διονύσου, ήταν μία ράβδος από ένα είδος καλαμιού, τον νάρθηκα, περιτυλιγμένη με κισσό — ο Διόνυσος και η ακολουθία του, οι Μαινάδες, οι Σάτυροι και οι Σιληνοί στολίζονται με στεφάνια από κισσό — και φύλλα αμπέλου. Στην κορυφή της η ράβδος κατέληγε σε καρπό κουκουναριάς.
4) Για το κύμβαλον βλ. : https://www.periou.gr/georgia-papadaki-fraseis-tis-neas-ellinikis-proerchomenes-apo-tin-p-kai-k-diathiki/
5)Ο λόγος για τον λυρικό ποιητή από την Τέω τής Μ. Ασίας, τον Ανακρέοντα.
6)Η έκφραση αυτή είναι εμπνευσμένη από τον περίφημο ήδη στην αρχαιότητα στίχο α58 της Οδύσσειας, όπου ο ποιητής, για να αποδώσει τον μεγάλο πόθο τού Οδυσσέα για την επιστροφή στην πατρίδα του, γράφει πως του ήταν αρκετό να δει έστω και καπνὸν ἀποθρώσκοντα, και καπνό να ανεβαίνει από κάποιο τζάκι τής Ιθάκης και μετά ας πέθαινε.
