Ο φιλότεχνος φιλοθεάμων φιλαναγνώστης θεατής, θιασώτης των πολιτιστικών δρωμένων, ο συνδημιουργός καλλιτεχνικών δράσεων φαίνεται ότι κουράστηκε από το μεταμοντέρνο κι επανέρχεται δριμύτερος/η/ο στο «κλασικό» (ακόμα και το πρόσφατο: των αρχών τού εικοστού αιώνα).
Αλλιώς δεν εξηγείται η προνεωτερική νοσταλγία, το ανέβασμα γραμμικής αφηγήσεως κειμένων πάνω σε ρομαντικά (ή – έστω – νεοπλατωνικά) μοτίβα και θέματα τής Ελληνορωμαϊκής Αρχαιότητας πασπαλισμένα δεόντως με τον δυτικοευρωπαϊκό «μεσαιωνικό» αποκρυφισμό-μυστικισμό που εκδηλώθηκαν και ως αναβίωση τού πανάρχαιου πνευματισμού (ανιμισμού-σπιριτουαλισμού)…
Στο συγκεκριμένο μυστηριακό αφήγημα τού Έντγκαρ Άλαν Πόε με τίτλο «Λίγεια» υμνείται ο πέρα από τον θάνατο δεσμός Ορφέα-Ευρυδίκης. Πρόκειται για μια «μαγική αντίληψη τού κόσμου», όπου ο «μεγάλος έρωτας» υπερβαίνει τα στενά χωροχρονικά όρια τής μίας και μόνης ενσάρκωσης και εγγράφεται ανεξίτηλα στα απαράγραπτα τα ακασικά-αιθερικά αρχεία.
Το πεδίο όπου κινείται μυθοπλαστικά αυτή η περίτεχνη διήγηση είναι σαφώς υπερβατικό. Εγγράφεται στον χώρο των πλατωνικών Ιδεών.
Παράσταση προκλητική τόσο για τους ερμηνευτές όσο και το κοινό, που σώθηκε και ακτινοβολεί χάρη στους υπερεπαρκείς συντελεστές που – κυριολεκτικά – μεγαλούργησαν:
Μετάφραση: Νικόλαος Σπανδωνής.
Σκηνοθεσία: Δανάη Κατσαμένη.
Ερμηνεύουν: Αφροδίτη Βραχοπούλου, Αλέξανδρος Τσίτσος.
Επιμέλεια κίνησης: Άννα Λιανοπούλου.
Σκηνικά – κοστούμια: Μάρτιν Γαβρίλης, Δανάη Κατσαμένη.
Φωτισμοί: Μανώλης Μπράτσης.
Μουσική: Fuchs&Löwe.
Φωτογραφίες: Νίκος Βαρδακαστάνης.
Αφίσα – Promotionalmaterial: Αριάδνη Μιχαηλάρη.
Δείτε το. Μην το χάσετε, παρά το ερεβώδες στοιχείο του και τη «σκοτεινιά», που εμένα προσωπικά δεν μου ταιριάζει μήτε αισθητικά μήτε ιδεολογικά μήτε θεματολογικά… ούτε καν ρυθμολογικά. Όμως, ως επαγγελματίας κριτικός οφείλω να αναγνωρίσω και να τονίσω το καλό όπου κι αν αυτό ανευρίσκεται (σπανίως, δυστυχώς, πλέον εις τας ταραγμένας εμπολέμους ημέρας μας).
Ο πόλεμος ξεκινάει πάντα από μέσα μας πριν υλοποιηθεί έξω μας, ως κατάρα και ψώρα τής ανθρωπότητας ολάκερης (μηδενός/μηδεμιάςεξαρουμένου/εξαιρουμένης).
Περί πολέμου πρόκειται κι εδώ. Το παλιό υπερνικάει συμβολικά το νέο… Πεσιμισμός; Οπισθοδρομικότητα; Όμως οι κοινωνικοπολιτικές προεκτάσεις τής Λογοτεχνίας δεν πρέπει να συγχέονται με την Αισθητική… Ή – τουλάχιστον – ας προσπαθήσουμε (πέρα από την ενσυναίσθηση) να εξασκήσουμε την Κριτική μας Σκέψη πάση θυσία.
Info:
https://www.ticketservices.gr/event/ligeia-edgar-alan-poe-arroyo/?lang=el
ΛΙΓΕΙΑ
του Έντγκαρ Άλλαν Πόε
σκηνοθεσία Δανάη Κατσαμένη
από 18 Ιανουαρίου 2026
κάθε Κυριακή στις 21:00
Θέατρο ARROYO
«Και η βούλησις εγκατοικεί εις ό,τι δεν αποθνήσκει. Ποιος γνωρίζει της βουλήσεως τα μυστήρια και το σθένος; Διότι και ο Θεός άλλο δεν είναι, παρά μία βούλησις απέραντος, η οποία διαπνέει τα πάντα διά της εμμονής της. Ο άνθρωπος δεν υποκύπτει εις τους αγγέλους, μήδε εις τον θάνατον ολοσχερώς, παρά μόνο από την αδυναμίας της ασθενούς του βουλήσεως.»
Τζόσεφ Γκλάνβιλ
Η Λίγεια πέθανε. Απόψε της αποτίουμε φόρο τιμής.
Αυτή που για τον Έντγκαρ υπήρξε φίλη και μνηστή, σύντροφος στην σπουδή της μαγείας και τελικά αγαπημένη σύζυγος στη ζωή. Ο Έντγκαρ έσκυψε κοντά στα χείλη της. Κι αυτή του χάρισε τα τελευταία της λόγια: «Ο άνθρωπος δεν υποκύπτει ούτε στους αγγέλους, ούτε κι ολοκληρωτικά στον θάνατο, παρά μόνο από την αδυναμία της ασθενούς του θέλησης».
Μετά από μια επιτυχημένη διαδρομή ανά την Ελλάδα, η Λίγεια επιστρέφει για δεύτερο χρόνο στην Αθήνα, στο θέατρο Arroyo.
Για περιορισμένο αριθμό παραστάσεων.
Η παράσταση ανιχνεύει το μεγαλείο της Γυναικείας μορφής ως Σύμβολο, ως Τοπίο όπου βρίσκουν διέξοδο είτε μέσω της γραφής είτε μέσω της δημιουργικής ανάγνωσης, το κρυστάλλινο συναίσθημα, η ποιητική ευφυΐα κι η ερεβώδης μουσικότητα των λέξεων του Έντγκαρ Άλλαν Πόε . Η Γυναίκα εδώ δεν ορίζεται. Βρίσκεται πέρα από τους περιορισμούς των ορίων, καταβυθίζεται σε έναν χώρο ιδιωτικό και οικουμενικό παράλληλα, φέρει τη μουσικότητα αν και δεν είναι μουσική, γεννά εικόνες αν και δεν είναι ζωγραφική, αντανακλά την πραγματικότητα αν και δεν είναι πραγματικότητα, εκφέρει λέξεις ζωής αν και δεν σχετίζεται με τους καθημερινούς επικοινωνιακούς λόγους. Είναι επαναστατική όπως η φύση της. Κι όπως περιγράφει ο Ελύτης την αληθινή ποίηση «αρχίζει από εκεί που την τελευταία λέξη δεν την έχει ο θάνατος. Είναι η λήξη μιας ζωής κι η έναρξη μιας άλλης, που είναι ίδια με την πρώτη αλλά που πάει πολύ βαθιά, ως το ακρότατο σημείο που μπόρεσε να ανιχνεύσει η ψυχή· στα σύνορα των αντιθέτων· εκεί που ο Ήλιος κι ο Άδης αγγίζονται».
Η «Λίγεια» του Έντγκαρ Άλλαν Πόε δημοσιεύεται στο περιοδικό The American Museum το 1838. Το αφήγημα ήταν από τα αγαπημένα του συγγραφέα: «Το πιο ευγενές είδος διηγημάτων είναι εκείνο που ενεργοποιεί στον υπέρτατο βαθμό την φαντασία. Γι’ αυτόν και μόνο τον λόγο, μπορούμε να θεωρήσουμε τη Λίγεια ως την καλύτερη ιστορία μου».
Η παράσταση βασίζεται στην πρώτη ελληνική μετάφραση του έργου από τον Νικόλαο Σπανδωνή, στην καθαρεύουσα των αρχών του 20ού αιώνα. Η γλώσσα λειτουργεί ως διαμεσολαβητής των κρυμμένων μυστικών της τέχνης, του ύφους και της εποχής του Πόε. Η ποιητική πυκνότητα και η τελετουργική υφή της φέρνουν στην επιφάνεια την αφηρημένη σύλληψη μιας ιδιωτικής εμπειρίας που στην οριακή της ένταση γίνεται παγκόσμια, το «ασύλληπτο» δηλαδή της ανθρώπινης τραγωδίας.
191
