Η Βάσω Κατράκη γεννήθηκε το 1914 στο Αιτωλικό. Εκεί η μεγάλη χαράκτρια έζησε τα παιδικά της χρόνια, με τους γονείς και τα τέσσερα αδέρφια της. Εκεί, στα μαθητικά της τετράδια ζωγράφισε τα πρώτα της σχέδια με μορφές και εμπνεύστηκε τις πρώτες έγχρωμες ξυλογραφίες με τις ανταύγειες της θρυλικής λιμνοθάλασσας και τις φιγούρες των ανθρώπων του καθημερινού μόχθου.
Σταφνοκάρι
Φοίτησε στην ΑΣΚΤ με καθηγητές τον Κωνσταντίνο Παρθένη στη ζωγραφική και τον Γιάννη Κεφαλληνό στη χαρακτική. Αποφοίτησε το 1940 και τον επόμενο χρόνο παντρεύτηκε τον Γιώργο Κατράκη. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, τόσο η ίδια όσο και ο σύζυγός της εντάχθηκαν στο ΕΑΜ. Τα πρώτα της χαρακτικά ήταν εύσημα, αφίσες, κάρτες, προκηρύξεις και ψηφοδέλτια για τις ανάγκες της λαϊκής αντίστασης.
Διαδήλωση στην Κατοχή
Το 1945 ξυλογραφίες της συμπεριλήφθηκαν στο λεύκωμα «Θυσιαστήριο της λευτεριάς».
Εκτελεσμένος
Το 1955 πραγματοποίησε την πρώτη της ατομική έκθεση. Το 1958 τιμήθηκε με το πρώτο βραβείο χαρακτικής στη Μπιενάλε της Αλεξάνδρειας καθώς και με το βραβείο Premium στη Μπιενάλε του Λουγκάνο. Το 1966 παρουσιάστηκαν στην Μπιενάλε της Βενετίας εμβληματικές χαρακτικές συνθέσεις της με Ίκαρους σε πτώση, καβαλάρηδες, είδωλα της Ηλέκτρας και της Αντιγόνης και της απονεμήθηκε το διεθνές βραβείο λιθογραφίας Tamarint.
Βότσαλα
Την 21η Απρίλη 1967, πρώτη μέρα του χουντικού πραξικοπήματος, την συνέλαβαν και την εξόρισαν στη Γυάρο. Εκεί ζωγράφιζε με μαρκαδόρο τα βότσαλα που έβρισκε στο ξερονήσι. Με τα έργα αυτά έκανε έκθεση, όταν ένα χρόνο μετά απελευθερώθηκε μετά από διεθνείς πιέσεις, στο Πνευματικό-Καλλιτεχνικό Κέντρο «Ώρα» του Ασαντούρ Μπαχαριάν. Το 1976 τιμήθηκε με το πρώτο βραβείο της Intergrafik σε διεθνή έκθεση γραφικών τεχνών στην Λειψία της τότε Ανατολικής Γερμανίας. Ήταν μέλος του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος(ΕΕΤΕ) και υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Ένωσης Ελλήνων Χαρακτών. Αποβίωσε το 1988.
Κοπέλα, λιθογραφία
Η Βάσω Κατράκη δημιούργησε εμβληματικά χαρακτικά χρησιμοποιώντας τον ψαμμίτη, ένα υλικό που λίγοι χαράκτες έχουν δουλέψει, γεγονός που της προσέδωσε διεθνή φήμη. Η χαρακτική της συνδυάζει την προσήλωσή της στην κοινωνική πραγματικότητα με αγωνιστική ιδεολογική πρόθεση και έμφαση στα εξπρεσιονιστικά στοιχεία. Η ίδια έλεγε: «Δε θέλω παρά να εκφράσω την αγάπη και τον ενθουσιασμό μου προς τη ζωή. Κάθε στιγμή που μου ανήκει δεν θα ήθελα να είναι παρά ένας χαιρετισμός προς αυτήν. Να εκφράσω την αγάπη μου προς τον άνθρωπο και τη δικιά του ζωή, με τις χαρές, τα βάσανα και το μόχθο της. Προσπαθώ να εκφραστώ με τον πιο σαφή τρόπο. Δε διαλέγω ορισμένα θέματα, μα βιώματα. Και αυτά μπορεί να έρχονται, είτε από τη χώρα που ζεις, είτε απέξω, φτάνει να είναι ανθρώπινα».
Κορίτσι με τα κίτρινα
Με το έργο της σημάδεψε την διεθνή χαρακτική δημιουργία. Με πνοή πάντα νεανική και κοινωνικά μαχητική, πρόσφερε και στην Τέχνη και στην Ελλάδα, μέσα από τις γραμμές του λαϊκού κινήματος. Τα «αντρίκεια χέρια της», χάραξαν επί δεκαετίες, μορφές και δρόμους. Ήθελε να έρθει σε πληρέστερη επικοινωνία με τους ανθρώπους, να μιλήσει με τη γλώσσα τους. Αυτό ήταν κατά τη γνώμη της η πιο μεγάλη καταξίωση ενός καλλιτέχνη. Αγωνίστηκε με την τέχνη της χωρίς να υπολογίζει κινδύνους. «Κάναμε αντίσταση με τα πινέλα και τα καλέμια» δήλωνε, «Η κατοχή με έκανε χαράκτρια». Η Βάσω Κατράκη μετέφερε στην πέτρα όλα τα θεμελιώδη θέματα, το ιδεώδες της ελευθερίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειάς. Σπαράγματα μνήμης, θρήνοι και ελεγεία ως η «κορυφαία ερμηνεύτρια της ανθρώπινης τραγωδίας».
Κορίτσι με τα κόκκινα
Η ίδια ανέφερε: «Διερευνώντας τους παραδοσιακούς τρόπους χάραξης πάνω στα καθιερωμένα υλικά, όπως στο όρθιο και στο πλάγιο ξύλο, στο χαλκό κλπ., ένιωσα σιγά σιγά να εξαντλούνται οι εκφραστικοί τρόποι που ταίριαζαν στην ιδιοσυγκρασία μου. Στην περιπλάνηση των αναζητήσεών μου για το υλικό που θα εκπλήρωνε τις εκφραστικές μου ανάγκες, στάθηκα στον ψαμμίτη λίθο, που με την αδρή του επιφάνεια και την αδιερεύνητη περιοχή του, μου άνοιξε το δρόμο για τα μεγάλα σχήματα και στη βαθιά κι ελεύθερη χειρονομία. Η επαφή μου με την τραχιά αυτή κρητική πέτρα με οδήγησε και στην αναζήτηση καινούριων εργαλείων». Προς τιμήν της ιδρύθηκε το 2006 το Κέντρο Χαρακτικών Τεχνών και Μουσείο «Βάσω Κατράκη» στην πατρίδα της, το Αιτωλικό Αιτωλοακαρνανίας, με όλα τα έργα της που είχε κληροδοτήσει στο γενέθλιο τόπο της. Το Μουσείο ξεκίνησε την λειτουργία του με αισιοδοξία για ποιοτικές εκδηλώσεις και απέκτησε επισκεψιμότητα πανταχόθεν.
Κοπέλα με παιδί
Πρωτοείδα χαρακτικά έργα και πολιτικές αφίσες της Κατράκη όταν ήμουν φοιτητής στην Αθήνα και αμέσως μου εντυπώθηκε η δυναμική γραφή της, που παρακολούθησα το μεγάλο φάσμα της στη συνέχεια σε πολλές εικαστικές ομαδικές εκθέσεις από το 1981 και μετά. Την γνώρισα ως καλλιτεχνικός διευθυντής στην γκαλερί Dada, που ερχόταν πάντα διακριτικά μαζί με την φίλη της, διακεκριμένη ιστορικό τέχνης, τεχνοκριτικό και ποιήτρια Ελένη Βακαλό, ιδιαίτερα όταν παρουσιάζαμε εκθέσεις δασκάλων ή αποφοίτων της Σχολής Βακαλό. Αργότερα απέκτησα σειρά χαρακτικών της έργων, τα οποία που ανήκουν στη συλλογή της Σύγχρονης Πινακοθήκης Villa«Ροδόπη» στο Αργοστόλι και κατά καιρούς έχουν εκτεθεί σε θεματικές ομαδικές εκθέσεις και φεστιβάλ. Διατρέχοντας το ευρύτατο αισθητικό φάσμα της πολιτικής και ιδεολογικής της μαρτυρίας η Βάσω Κατράκη οπτικοποίησε με συνέπεια τις τάσεις του εσωτερικού της ψυχισμού και της ακατάπαυστης εικαστικής άσκησης της, που εμπεριέχει την μακραίωνη ομορφιά και λιτότητα της αρχαικής, της κλασικής, της βυζαντινής και της λαικής μεταβυζαντινής εικονογραφίας, με νέες τεχνικές χειροποίητης εκτύπωσης.
Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, στην Αναδρομική της Βάσως Κατράκη
Ξυλογραφίες και χαρακτικά σε πέτρα, σχέδια, ζωγραφισμένα βότσαλα, φωτογραφίες καθώς και άλλα αντιπροσωπευτικά έργα της παρουσιάστηκαν σε αναδρομική έκθεση στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης το 2011 και εκδόθηκε αναλυτικός κατάλογος τους. Εντυπωσίασε ο τρόπος με τον οποίο η ψυχοσύνθεση και η ιδεολογία της αντανακλά την δύναμη της τέχνης της. Στις αυστηρά δομημένες συνθέσεις της κυριάρχησαν τα πρόσωπα της καθημερινής ζωής, τα ανθρωπιστικά μηνύματα, οι ιδεολογικές, ηθικές, αισθητικές αξίες και οι αναδυόμενες εκφραστικές φόρμες της.
