Ο Κυριάκος Ιωάννου, εξαίρετος νεοελληνιστής, διδάκτωρ του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, υπεύθυνος έκδοσης του περιοδικού Κυπριακή Εστία καιΠρόεδρος του Ομίλου Λογοτεχνίας και Κριτικής, εκτός από τα διδακτικά του καθήκοντα στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου,ασχολείται με την ευρύτερη νεοελληνική λογοτεχνία και την κυπριακή λογοτεχνική κριτική κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου. Το όνομά του έχει συνδεθεί με τη μελέτη και ανάδειξη του έργου του κορυφαίουΕλληνοκύπριου ποιητή Βασίλη Μιχαηλίδη (1849-1917).
Στο μέχρι τώρα πλούσιο συγγραφικό του έργο, πριν από λίγες ημέρες, προστέθηκε ένα ακόμη πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του με τίτλο «Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ φωτογραφία του Σεφέρη και της Άλωνας». Το περιεχόμενο του βιβλίου σχετίζεται με μία από τις δημοφιλέστερες, αν όχι τη δημοφιλέστερη, φωτογραφία που τράβηξε ο Σεφέρης κατά το δεύτερο ταξίδι του στην Κύπρο. Στο πλαίσιο του ταξιδιού αυτού, ο ποιητής επισκέφθηκε το χωριό Άλωνα και την προσοχή του είλκυσε το ενωτικό σύνθημα «Την Ελλάδα θέλομεν κι ας τρώγωμεν πέτρες», που ήταν γραμμένο στον τοίχο ενός καφενείου και το απαθανάτισε με τη φωτογραφική μηχανή του.
Στο βιβλίο προτάσσονται χαιρετισμός του Μιχάλη Νικηφόρου, κοινοτάρχη Άλωνας και προλογικό σημείωμα του Μανώλη Στεργιούλη, δ.φ. Ακολουθούν οι ενότητες: Ο φωτογράφος Γ. Σεφέρης, Οι κυπρόθεμες φωτογραφίες του Γ. Σεφέρη, Η ελληνική φωτογραφία του Γ. Σεφέρη και τη Άλωνας. Η τρίτη ενότητα αποτελείται από τις υποενότητες: Η δημοφιλία της φωτογραφίας, Βιβλιογραφία και μυθολογία, Η άφιξη του Γ. Σεφέρη στην Άλωνα, Τα παιδάκια της φωτογραφίας, Ποιος έγραψε τα συνθήματα, Σεφερικές μνείες για το πρώτο σύνθημα, Αναζητώντας τις πηγές και τα κίνητρα, Περαιτέρω ερμηνευτικός σχολιασμός.
Η φωτογραφία αυτή, σημειώνει ο συγγραφέας, «συνεχίζει να αναδημοσιεύεται με εντυπωσιακούς ρυθμούς τόσο στο διαδίκτυο (π.χ. στ ΜΚΔ∙ στις διαδικτυακές αναπαραγωγές της παρατηρεί κανείς διάφορες τροποποιήσεις της αυθεντικής μορφής της φωτογραφίας, όπως, για παράδειγμα, την ενσωμάτωση σε αυτή του χάρτη της Ελλάδας) όσο και σε ποικίλα έντυπα (έχει αναδημοσιευθεί σε εξώφυλλα και εσωτερικές σελίδες βιβλίων, ακόμη και σε προσκλήσεις εκδηλώσεων). Μάλιστα το σύνθημα “Την Ελλάδα θέλομεν κι ας τρώγωμεν πέτρες”, σε ορισμένες περιπτώσεις αναπαράγεται είτε μόνο του είτε αποτελώντας το κύριο μέρος σε –εθνικού/πατριωτικού περιεχομένου εικόνες (π.χ. μαζί με τον χάρτη της Κύπρου ή τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, γραμμένο πάνω στην ελληνική/κυπριακή σημαία, κτλ.). Το ίδιο σύνθημα αναγράφεται ακόμη και σήμερα σε τοίχους, ενώ, προκειμένου να επιτονιστεί η ελληνικότητα του νησιού ή, κάποτε, να αποτυπωθεί μια λογοπαικτική διάθεση, προκρίνεται ως τίτλος σε βιβλία και άρθρα αλλά –και γόνιμα και φυσικά- εντάσσεται στην υπόθεση λογοτεχνικών έργων».
Για τη φωτογραφίαγράφτηκαν κατά καιρούς πληροφορίες που σχετίζονται με θέματα, όπως η πατρότητα του συνθήματος, ο άνθρωπος που το έγραψε στον τοίχο, η ταυτότητα των παιδιών που εμφανίζονται στη φωτογραφία, η ξύλινη κατασκευή («αμαξούδιν») στο κάτω μέρος της, το χρώμα των γραμμάτων με το οποίο είναι γραμμένο το δεύτερο σύνθημα, η τελευταία λέξη του δεύτερου συνθήματος που δεν φαίνεται ολόκληρη στη φωτογραφία, αλλά και η ημερομηνία επίσκεψης του Σεφέρη στην Άλωνα.
Όμως, μερικές από τις πληροφορίες αυτές δεν αποδίδουν με απόλυτη ακρίβεια την πραγματικότητα, γεγονός που ώθησε τον συγγραφέα να προχωρήσει σε εκ νέου διερεύνηση, η οποία οδήγησε σε διαπιστώσεις που παρατίθενται στο εν λόγω βιβλίο.
Με δεδομένο ότι ο Σεφέρης δεν έχει καμιά ημερολογιακή καταγραφή για την επίσκεψή του στην Άλωνα, ο συγγραφέαςαποφαίνεται ότι πιθανότερη ημερομηνία κατά την οποία πραγματοποιήθηκε η επίσκεψη αυτή είναι η Κυριακή 3 Οκτωβρίου 1954 και όχιη επικρατούσα άποψη που την τοποθετεί στην 26 Σεπτεμβρίου (τελευταία Κυριακή του μήνα).Στον επαναπροσδιορισμό της ημερομηνίας καταλήγει έπειτα από συνεξέταση άλλων ημερολογιακών καταγραφών του Σεφέρη, στις οποίες αναφέρει διαδρομές, διανυκτερεύσεις κτλ.
Προσθέτει, επίσης, στοιχεία που εδραιώνουν την ταυτότητα των παιδιών που εμφανίζονται στη φωτογραφία καθώς και στοιχεία για την ξύλινη κατασκευή που υπάρχει στο κάτω μέρος της. Πολύ διαφωτιστικά είναι και όσα παραθέτει για το δεύτερο σύνθημα «Τίνος είναι <το> μωρό <;>, που ήταν γραμμένο κάτω από το πρώτο. Εξετάζει τις εκδοχές ως προς την πατρότητά τους, ως προς το πρόσωπο που τα έγραψε, παραπέμπει σε απόψεις που έχουν διατυπωθεί και εξάγει συμπεράσματα.
Στο τέλος του βιβλίου, σε παράρτημα, ανθολογούνται αδημοσίευτα ποιήματα δημιουργών που «συνομιλούν» με τη φωτογραφία του Σεφέρη, ενώ στο οπισθόφυλλο αναγράφεται σε χειρόγραφη μορφή ένα επίγραμμα του οικουμενικού Έλληνα ποιητή Κυριάκου Χαραλαμπίδη, το οποίο συνέθεσε αποκλειστικά για το βιβλίο και έχει ως εξής:
Με πέτρες, δυναμάρι της ψυχής
θα στήσουμε στη μνήμη ένα μνημείο
ατράνταχτο κι αυτό της ποθεινής
ελληνικής ελευθερίας σημείο
που πάντα εγαλουχείτο από τον πόθο
προτού πληγεί βαθιά σ’ έρημο τόπο.
Ο Κυριάκος Ιωάννου με το βιβλίο του αυτό προσθέτει μία ακόμη ψηφίδα στη σεφερική βιβλιογραφία και παράλληλα διαφωτίζει πληρέστερα ό,τι σχετίζεται με την επίσκεψη του ποιητή στην Άλωνα.
