Ένα ποίημα,δεν είναι πάντα το αίσιο αποτέλεσμα των ήρεμων καιρών. Επίσης ποτέ δεν ταυτίζουμε την ποιητική νομιμότητα με την ονειρική νομιμότητα και τη λογική.
Ειδάλλως,γράφοντας και διαβάζοντας ένα ποίημα,θα ακούγαμε τη μονότονη γλώσσα της πεζής καθημερινότητας: «την αθωότητά τους σε μια φέτα ψωμί με ζάχαρη, έβρεχαν τα παιδάκια»(σελ.22)
Η ποιήτρια,με μια πανέμορφη, λιτή γλώσσα κοινής και θερμής αποδοχής έχει συναισθηματοποιήσει τις εικόνες που δημιουργεί. Με την ένταση αυτών, συντελείται η μετάβαση από το χρηστικό στο ποιοτικό επίπεδο της γλώσσας. Άλλωστε, δίχως ένταση ποίηση δε νοείται.
Η Λίτσα Δαμουλή, αναδιφώντας στο παρελθόν και στις μνήμες του, παίρνει τη σκυτάλη από τη ζωή με μια δραστική ιδιοποίηση και μετατρέπει τα γεγονότα σε στίχους, σε ένα νέο λογοτεχνικό πλαίσιο,σε μια μορφή που επικαλείται έναν ανώτερο σκοπό,σε ένα προσωπικό ύφος που παράγει την αλήθεια.
Η γλώσσα των ποιημάτων της, επικοινωνεί, ως πανόπτης αφηγητής και δεσμεύεται αποφασίζοντας να καταγράψει τους συλλογισμούς της. Ταυτόχρονα,διαλέγεται, υποτάσσοντας τον αναγνώστη σε έναν απαράμιλλο γλυκασμό που τακτικά ρέπει μελαγχολικά προς την πικρία,όμως μέσα στην αίσθηση της σοβαρής αλήθειας.
«… Την ώρα μάταια το ρολόι δείχνει./Κανείς δεν περιμένει,κανείς δεν θα’ ρθει!/…Το τρένο δεν θα περάσει./Τα ταξίδια ματαιώθηκαν…(σελ.24)
Σε κάθε στίχο, υπάρχει η θεματοποίηση των αδυναμιών και της δύναμης, της γνώσης και των εμπειριών που διαρκώς εμπλουτίζονται, της χαράς και της λύπης που συνυπάρχουν,της αυτόνομης σφαίρας της οντότητας της ποιήτριας που περιγράφει και αναστοχάζεται.
Η Ευαγγελία Δαμουλή, βρίσκεται πίσω από έναν καθρέπτη, καταφέρνοντας να βρεθεί εκεί, δίχως να τον σπάσει, παρά αλλάζει απλώς οπτικές γωνίες και μας παραδίδει την τελική της σκέψη. Εισερχόμαστε στο νέο πεδίο της, στο οποίο απαρνούμαστε το θόρυβο της καθημερινής ζωής μας και μεταμορφωνόμαστε σε συγκροτημένες πρωταγωνιστικές προσωπικότητες των τόπων, των χαρακτήρων, των συναισθημάτων και της πλοκής των περιγραφών της.
«Σε περιβόλι με λεμονιές και πορτοκαλιές μπήκα./
Στων πελμάτων σου τα ίχνη περπάτησα./
Σε αναζήτησα…/Καμία απάντηση…/
Το ταξίδι ξεκίνησε…/Ποιους αντάμωσες;/
Τι εξιστορείς μαζί τους; (σελ.25).
Κάθε ποίημα της, είναι ένα εργαλείο, ένα μοντέλο μοναδικό και απαράλλαχτο, με αποστολή να επικυρώσει την ανθρώπινη εμπειρία.
Κάθε στίχος, μας παρέχει μια πληροφορία ή μια ερώτηση και έτσι,καλούμαστε να συμμετάσχουμε στις μεγάλες στιγμές ανάγκης του ανθρώπου,στις κρίσιμες στιγμές ευτυχίας, και δυστυχίας,στις απέραντες στιγμές της μνήμης και των ψυχικών καταστάσεων.
Ανάμεσα στον πομπό και στον δέκτη,υπάρχει μία σταθερά,οργανωμένη οπτικά,με πολύ δυνατές εικόνες οι οποίες παρέχουν την κατάφαση μίας κοινής εμπειρίας που υψώνει τα συστατικά της,ώστε να μπορέσουν να αποκαλυφθούν ως παράσταση,προς μεγάλο ενθουσιασμό της εσωτερικής όρασής μας.
Η πρόοδος της αφηγηματικής αυτής ποίησης, έχει άλλοτε φορτίσεις κι άλλες φορές ευθύγραμμα τμήματα. Παρατηρούμε συγκινησιακές δονήσεις που κορυφώνονται σε μια δραματική ένταση.Όταν το ποίημα παίρνει τέλος,ο αναγνώστης έχει ζήσει σκηνές και εικόνες που σε όλη την κλίμακά τους, παραμένουν έκδηλες και κυριαρχικές.
«Άνεμος σηκώθηκε. Η σελήνη κρύφτηκε./
Στης μαυροφορεμένης τη μαντήλα,/τύλιξαν το μωρό»(σελ.36).
«Γεμάτοι από την απουσία σου./
σπίτι και γείτονες./Σε αναζητούν./Πού είσαι τώρα;
Περνάς καλά εκεί ;/Ποιος ξέρει να μας πει;(σελ.27).
Κάθε ποίημα είναι ένα σύμβολο, μία εξατομικευμένη περίπτωση ζωής με σφυγμό, με παλμό, με συγκίνηση, με θλίψη και για τον λόγο αυτό, είναι διαχρονικό.
Η ποιήτρια ενδιαφέρεται για την αφαιρετική αξία των στίχων της, ακολουθώντας μια λιτή μέθοδο, απέριττη και επιλεκτική στο συνδυασμό των λέξεων και της εκφραστικής μελωδίας τους. Νοιάζεται για την ακριβή απόδοση του νοήματος και γράφοντας αισθάνεται ήδη την αγάπη στη μετάφραση του αναγνώστη γιατί αυτή, δηλαδή η αγάπη, είναι το απαραίτητο στοιχείο της δόμησης του έργου της.
Απολαμβάνοντας τη γραφή της ποιήτριας, ένιωσα ένα συνεχές πηγαινέλα του πνεύματος,της ψυχής ,από τη μια σελίδα στην άλλη, χωρίς δυνατότητα οριστικής επιλογής.Κι αυτό γιατί κανένας λόγος δεν υπάρχει ώστε η καρδιά να υποχρεώνεται να τοποθετεί τελείες και να κλείνει τις πόρτες της μνήμης και των αισθημάτων.
Η Λίτσα Δαμουλή, διεισδύει πέρα από το τείχος της γλώσσας, στα πραγματικά συμβάντα που είναι οι βασικοί συντελεστές του καθαρού θαύματος αυτής της ποίησης.Μας υπενθυμίζει τη διάκριση,εναλλάσσοντας τα χρώματα και γράφει πολύ προσεκτικά μέχρι το σημείο που αποφασίζει να μας παραδώσει τις σπουδαίες εικόνες της γραφής της.
Οι λέξεις της είναι πνεύμονες.Είναι όργανα της αναπνοής αυτού κι ενός άλλου καιρού.Οι ανάσες της,είναι η συνείδηση,η αντίληψη,τα συναισθήματα,οι πνοές της καρδιάς και των ονείρων της.
Ποιήματα, «κρυμμένα στο άρωμα των προσμονών»,(σελ.41),λέει η ποιήτρια: «..παιδικά τα όνειρα,/πάνω στο ποδήλατο»(σελ.44).
«…Της ψυχής ο τόπος,/άπιαστος,μακρινός,/
σαν καλοκαίρι ζεστός,/…» (σελ.45)
«Στείλαν τους καημούς./βόλτα στο φεγγάρι,/
Βρέχοντας τα χείλη με αστερόσκονη.»(σελ.46).
«Μοναξιά,/το τίμημα της ασφάλειας.»(σελ.50)
«Για συντροφιά αστέρια,/Μεγάλη και Μικρή άρκτος της παιδικότητας.»(σελ.57)
Ποιήματα σαν αισθητηριακά αποθετήρια των εντυπώσεων όσων έχουν συμβεί ή θα συμβούν σαν άπειρες επαναλήψεις της ζωής,σαν οχήματα για κάθε μία από τις πέντε ή έξι αισθήσεις μας.
Ποιήματα «φτερωτά» για να τα απαγγείλουμε με γαλήνη.
Ποιήματα-μέλη μιας προφορικής κοινωνίας, αναγκαία συμπληρώματα του διευρυμένου εαυτού μας.
Ποιήματα που οι δυνάμεις τους, συνωμοτούν κάνοντας να εμφανίζονται δυνατότητες κι επιβεβαιώσεις πέρα από το πεδίο του δεδομένου.
Ίσως ο χαμένος παράδεισος να βρίσκεται στην κρυμμένη μνήμη των ανθρώπων. Κι όταν αυτή γίνεται ποίημα μέσα στην αθωότητά της, δεν υπάρχει πλέον τίποτα ενάντια σε αυτό, αντιθέτως, το περασμένο, το αδύνατο και οι διαφορετικές κλίμακες αυτών,μετουσιώνονται σε ένα ευρύ πεδίο διανόησης και δράσης.
Συνοπτικά, μπορούμε να πούμε πως η ποίηση της Δρ.Ευαγγελίας Δαμουλή διαθέτει μια ασυγκρίτως μεγάλη πληρότητα καθαρών νοημάτων και περιγραφών. Λειτουργεί ως γραφή σύνεσης, ονείρου, παρηγορίας και υπερβαίνει την υλικότητα, αγγίζοντας την πνευματικότητα αυτής και μιας άλλης ζωής.
Μαρία Πασχαλίδου
Μουσικός-Λογοτέχνης
Θεσσαλονίκη, Απρίλιος 2026.
