ΦΟΝΙΚΟ ΣΤΟΥΣ ΚΟΡΦΟΥΣ

Ένα φονικό που θα μείνει χωρίς τιμωρία και θα καταγραφεί στην συλλογική συνείδηση ως έγκλημα με πολλούς πιθανούς δράστες. Ένα προσωπικό περιηγητικό εγχειρίδιο μιας πόλης και των περιχώρων της, μια συνοπτική ηθογραφία της μικρής κερκυραϊκής κοινωνικής ιδιαιτερότητας.  Τι άλλο είναι η νουβέλα του Σωτήρη Τριβιζά; Είναι, πάνω απ’ όλα, ένα κείμενο απολαυστικά χαριτωμένο.

Τι σημαίνει χαριτωμένο κείμενο, αλήθεια; Αν σημαίνει ότι έχει πολλά χαρίσματα, δεν θα υπερβάλλω λέγοντας ότι ο Σωτήρης Τριβιζάς έγραψε μια νουβέλα με πολλά χαρίσματα, από τα οποία ο αναγνώστης δεν ξέρει πιο πρώτο να απολαύσει.

Διεισδυτική ματιά  στον τόπο και τους ανθρώπους του, υποδόριες αναφορές σε ήθη -τύπου commedia del arte- που κληρονομήθηκαν από την εποχή της ενετοκρατίας, λεπτεπίλεπτος  σαρκασμός που μας κλείνει το μάτι  σε κάθε διάλογο, αναφορές σε πρόσωπα του παρελθόντος που χάραξαν τη μνήμη πολλών Κερκυραίων της γενιάς του συγγραφέα,  το βιβλίο τρέχει και μας τρέχει με βουλιμική ταχύτητα, τόσο που όταν τελειώνει, θα θέλαμε να ‘χει κι άλλο.

Ο εκ Παγκρατίου αστυνόμος  -που φέρει βαρέως τη μετάθεσή του σε έναν βροχερό τόπο με ιδιόρρυθμους κατοίκους-  και ο υπαστυνόμος του  -γέννημα θρέμμα και βέρος κερκυραίος- συμβολίζουν την προαιώνια αίσθηση, που είναι βαθειά ριζωμένη στον τόπο, ότι οι κερκυραίοι είναι καλύτεροι από τους άλλους Έλληνες. Και στους έξωθεν ερχόμενους Έλληνες αντίστοιχα υποφώσκει η αίσθηση ότι εδώ οι άνθρωποι είναι αλλιώτικοι και καλύτεροι  ή υποδεέστεροι,  ανάλογα σε ποιο επίπεδο τους κρίνεις. Αυτό ισχύει από την εποχή του Ομήρου, όταν ο Οδυσσέας περιγράφει με απορία τους υπηκόους του Αλκίνοου.  «…Εδώ οι άνθρωποι δεν πολυδουλεύουν, είναι όμως πρώτοι σε αγώνες και γιορτές και τραγούδια …» γράφει περίπου. Αυτή η διαισθητικά αναγνωρίσιμη και αμοιβαία   διαφορετικότητα εμπεριέχει και μια χροιά υποτίμησης/ανωτερότητας εκατέρωθεν υπονοούμενης δια μέσου των αιώνων.

Όλα τα άλλα πρόσωπα του δράματος στοιχειοθετούν ένα πλήρες δείγμα της μικρής κοινωνίας σε όλο της το φάσμα, εκπροσωπούν την ταξική διαστρωμάτωση, καταδεικνύουν τις παρελκόμενες οικονομικές ανισότητες, περιγράφουν τις συνήθειες της καθημερινότητας, τις πολιτικές πεποιθήσεις, τις  προαιώνιες πικρίες που έλκουν τη ρίζα τους στην καταγωγή -ευγενή ή ταπεινή- των ανθρώπων.

Τα στοιχεία του δράματος -ερωτική απιστία, ναρκισσισμός καταγωγής και ταξική αντιπαλότητα,  οικονομικές ανισότητες και εκμετάλλευση, ένας φόνος ως επίλυση διαφορών, αστυνομική έρευνα μέσα σε ένα πλέγμα διαπλεκόμενων σχέσεων και κουτσομπολιού- δεν κάνουν άλλο παρά να τονίσουν την από αιώνων ιδιαιτερότητα της ψυχοσύνθεσης  των ανθρώπων που ανήκουν εδώ.

Είχα σχηματίσει  την εντύπωση ότι στην αστική κοινωνία της Κέρκυρας ήταν ανέκαθεν δεσπόζουσα η κοινωνική υποκρισία και αξιοθαύμαστη η κοινωνική ανοχή.  Στην νουβέλα του ο Σωτήρης Τριβιζάς με διαψεύδει εισάγοντας το στοιχείο του φόνου,  που δεν μοιάζει να ταιριάζει στο κερκυραϊκό αστικό κοινωνικό κλίμα της ήπιας επίλυσης των παθών. Ωστόσο, οδηγεί την αστυνομική έρευνα σε τέσσερις  υπόπτους με  διαφορετικά κίνητρα, για να καταδείξει ότι ένα κοινό έγκλημα είναι παράγωγο μιας κοινωνικής παθολογίας,  και το κάνει με μαεστρία.

Τα κεφάλαια της αφήγησης αριθμούνται σε 69 σκαλιά και σε κάθε κεφάλαιο/σκαλί, σε κάθε διασταύρωση από καντούνι σε καντούνι, σε κάθε διάλογο μεταξύ των προσώπων, ένα  υποδόρια σκωπτικό πνεύμα διατρέχει το κείμενο με λεπτεπίλεπτη δεξιοτεχνία.

Ο Σωτήρης Τριβιζάς, κατά τη γνώμη μου, με αφορμή  αυτή την  αστυνομική νουβέλα, γράφει μια ερωτική εξομολόγησή  για την πόλη που τον γαλούχησε. Κτίριο το κτίριο, κατάστημα το κατάστημα, μνημείο το μνημείο, δρόμο το δρόμο, σκαλί το σκαλί μνημονεύει τα αξιοθέατα σημεία μαζί με τους εμβληματικούς ανθρώπους  και τις μνήμες που φέρουν, για όσους -και για τον ίδιο- έζησαν εδώ τα σημαντικά χρόνια της ενηλικίωσης. Το κάνει εκ των ένδον, από τη βιωματική του υποκειμενικότητα, με τέτοια γλαφυρότητα και ζωντάνια, ώστε ο κάθε αναγνώστης να νιώθει πως εισπνέει το  άρωμα του τόπου,  διαβάζοντας και περιδιαβάζοντας τα σημεία της πόλης, ενώ παρακολουθεί την αστυνομική έρευνα γύρω από έναν φόνο.

Τελειώνοντας την ανάγνωση της νουβέλας, φαντάστηκα και μια άλλη παράπλευρη δυνατή αξιοποίησή της.  Τολμώ, λοιπόν, να προτείνω την έκδοσή της σε άλλες γλώσσες, για να αποτελέσει έναν  πρωτότυπο ταξιδιωτικό οδηγό, ώστε οι αλλοδαποί επισκέπτες να ανακαλύψουν μια πόλη, τις κρυφές χάρες και μνήμες της, καθώς θα παρακολουθούν την εξιχνίαση ενός εγκλήματος. Είμαι βέβαιη ότι, αν κάποιος υλοποιήσει την ιδέα μου, το Φονικό στους Κορφούς θα το βλέπουν οι κερκυραίοι στα χέρια κάθε ψαγμένου και απαιτητικού επισκέπτη της πόλης τους.

Εσείς, ωστόσο, μπορείτε να την διαβάσετε στη γλώσσα που γράφτηκε, την εξαιρετική ελληνική του ποιητή, μεταφραστή και φιλόλογου συγγραφέα της,  είτε είστε κερκυραίος είτε όχι, είτε έχετε επισκεφθεί την Κέρκυρα είτε όχι. Στην τελευταία περίπτωση, μάλιστα, είμαι σίγουρη ότι θα σπεύσετε να πάτε, μόλις κλείσετε το βιβλίο, αν μη τι άλλο για να βεβαιωθείτε αυτοπροσώπως ως προς τα κίνητρα και τον δράστη του εγκλήματος.

Υ.Γ.

Η τελευταία λέξη …«εγκλήματος»… δεν είναι τυχαία επιλογή για να κλείσω αυτή την σύντομη αναφορά στο βιβλίο. Η Κέρκυρα είναι πόλη μοναδική σε ομορφιά και πλούσια σε ιστορία.  Πολλά εγκλήματα αδιαφορίας , ανικανότητας και απληστίας έχουν συντελεστεί σε βάρος της εδώ και πολλές δεκαετίες, με ανυπολόγιστες συνέπειες. Ανεξιχνίαστα παραμένουν και ατιμώρητα συνεχίζονται. Οι ένοχοι πολλοί,  τα κίνητρα επίσης. Κι εδώ, όπως και στη νουβέλα του Σωτήρη Τριβιζά, μια κοινωνική παθολογία κρύβεται πίσω από το έγκλημα.

βιβλιοπα

Κατίνα Βλάχου