You are currently viewing Παυλίνα Παμπούδη: Δόκιμοι, δοκιμασμένοι, δοκιμαζόμενοι –  Συγκριτικές θεματικές αναγνώσεις / Περί έρωτος

Παυλίνα Παμπούδη: Δόκιμοι, δοκιμασμένοι, δοκιμαζόμενοι – Συγκριτικές θεματικές αναγνώσεις / Περί έρωτος

Αναρτώ ξανά περιεχόμενο από μια στήλη μου του 2018Εδώ, την: Δόκιμοι, Δοκιμασμένοι, Δοκιμαζόμενοι στην οποία, εξετάζαμε τους διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους πραγματεύονται ποιητές διαφορετικών χρονικών περιόδων τις  ίδιες έννοιες.

Η στήλη είχε ασχοληθεί με τον κοινό τόπο των εννοιών Ποίηση, Θεός και – ω, ναι! Γάτα.

Εδώ, ασχολείται με τον Έρωτα –  έννοια η οποία κι αυτή έχει ταλανίσει, ταλανίζει  και θα ταλανίζει ΟΛΟΥΣ τους ποιητές, ανεξαιρέτως. (Εντάξει, υποτίθεται ότι αυτό θα έπρεπε να είχε γίνει Άνοιξη, όχι Καλοκαίρι αλλά, είπαμε: μιλάμε για διαχρονικές και διαεποχικές σταθερές!)

Θυμίζουμε πως οι  Δόκιμοι είναι από παρελθούσες γενιές, οι Δοκιμασμένοι από νεότερες και οι Δοκιμαζόμενοι, προέρχονται από τους νεότατους. Υπάρχουν, βεβαίως και «ξένοι» ποιητές – δηλ. εκπρόσωποι ποίησης γραμμένης σε άλλη μητρική γλώσσα.

Παρατήρηση: Θα μπορούσαμε να βγάλουμε πολλά (επισφαλή) συμπεράσματα εάν διϋλίζαμε και το έμφυλο στην ποίηση στην ροή των χρόνων… Δεν το κάνουμε όμως: παραθέτουμε μόνο τα ποιήματα – εφόσον μιλάνε από μόνα τους.

Ας αρχίσουμε παιγνιωδώς, με στίχους από Δημοτικά τραγούδια:

 

ΛΙΑΝΟΤΡΑΓΟΥΔΑ

Δεν είν’ ο έρωτας ανθός μαζί του για να παίξεις /Μον’ είναι βάτος μ’ αγκαθιές κι αλίμονό σου αν μπλέξεις.

 

Δεν είναι πόνος να πονεί, πόνος να θανατώνει /Σαν την αγάπη την κρυφή που δεν ξεφανερώνει.

 

Απ’ της αγάπης τη φωτιά όποιος καεί δεν γιαίνει /Κι αν γιάνει και καμιά φορά, πάλι σημάδι μένει.

 

Σα μου τον πήρες πια το νου, πάρε με σκιας και μένα /Κι ίντα με θέλει κουζουλό η μάνα που μ’ εγέννα;

 

Να ’σουν στον κάμπο λεμονιά κι εγώ στα όρη χιόνι /Να λιώνω, να ποτίζονται οι δροσεροί σου κλώνοι.

 

Στη γειτονιά σου με πουλούν σκλάβο κι αγόρασέ με /Για ένα φιλί με δίνουνε, δώσε το κι έπαρέ με.

*

Αρχίζουμε όμως επισήμως, από ακόμα πιο παλιά, από τον λυρικό ποιητή Μίμνερμο  (600 π.Χ.)

Ι 

ΜΙΜΝΕΡΜΟΣ

 

Τις δε βίος τι δε τερπνόν άτερ χρυσής Αφροδίτης; /Τεθναίην ότε μοι μηκέτι ταύτα μέλοι /Κρυπταδίη φιλότης και μείλιχα δώρα και ευνή- (…)

 

Ζωή υπάρχει ή χαρά χωρίς την Αφροδίτη τη χρυσή;/Καλύτερα να πέθαινα όταν δεν θα με νοιάζουν πια /Του έρωτα τα μυστικά, γλυκά του δώρα /Και η κλίνη η  ερωτική- (…)

*

Και περνάμε στους ΔΟΚΙΜΟΥΣ: Έρωτας κρυφός, έρωτας αβρός, έρωτας σκοτεινός, έρωτας –μάχη, έρωτας τρελός:

 

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΒΑΦΗΣ

Επιθυμίες

Σαν σώματα ωραία νεκρών που δεν εγέρασαν /και τα ’κλεισαν, με δάκρυα, σε μαυσωλείο λαμπρό,/ με ρόδα στο κεφάλι και στα πόδια γιασεμιά-/ έτσ’ οι επιθυμίες μοιάζουν που επέρασαν /χωρίς να εκπληρωθούν- χωρίς ν’ αξιωθεί καμιά /της ηδονής μια νύχτα ή ένα πρωί της φεγγερό.

 

ΜΑΡΙΑ ΠΟΛΥΔΟΥΡΗ

Μόνο γιατί μ’ αγάπησες

 

(…) Μόνο γιατί με κράτησες στα χέρια σου /μια νύχτα και με φίλησες στο στόμα /μόνο γι’ αυτό είμαι ωραία σαν κρίνο ολάνοιχτο κ’ έχω ένα ρίγος στην ψυχή μου ακόμα,/μόνο γιατί με κράτησες στα χέρια σου. /Μόνο γιατί τα μάτια σου με κύτταξαν /με την ψυχή στο βλέμμα, περήφανα στολίστηκα το υπέρτατο
της ύπαρξής μου στέμμα,/μόνο γιατί τα μάτια σου με κύτταξαν.(…)

 

ΤΑΣΟΣ ΛΕΙΒΑΔΙΤΗΣ

Έρωτας

Όλη τη νύχτα πάλεψαν απεγνωσμένα να σωθούν από τον εαυτό τους, /δαγκώθηκαν, στα νύχια τους μείναν κομμάτια δέρμα, γδαρθήκανε /σαν δυο ανυπεράσπιστοι εχθροί, σε μια στιγμή, αλλόφρονες, ματωμένοι,/βγάλανε μια κραυγή /σα ναυαγοί που, λίγο πριν ξεψυχήσουν, θαρρούν πως βλέπουν φώτα κάπου μακριά. /Κι όταν ξημέρωσε, τα σώματά τους, σαν δυο μεγάλα ψάρια /ξεβρασμένα στην όχθη ενός καινούργιου μάταιου πρωινού.

 

ΜΑΤΣΗ ΧΑΤΖΗΛΑΖΑΡΟΥ

Αντίστροφη αφιέρωση

εσένα σ’ έχω Δεινόσαυρο από τους πιο εκπληκτικούς /εσένα σ’ έχω βότσαλο φρούτο απαλό που τ’ ωρίμασε η θάλασσα /σ’ ερωτεύω /σε ζηλεύω /σε γιασεμί

σε καλπασμό αλόγου μες στο δάσος το φθινόπωρο /με φοράω νέγρικο προσωπείο για να μας θέλεις εσύ /(…)/εσύ φεγγάρι που ένα σύννεφο αναβοσβήνει /εσύ δε βαριέσαι παράτα το το σύμπαν έτσι που το’ χουμε αλαζονήσει /και δαύτο πώς να συναντηθούμε ποτέ /εσύ σε τρυφερό λόγο με το λόγο έτσι δεν είναι πες /εσύ σελίδα μου /εσύ μολύβι μου ερμηνευτή μου /

(…) ΜΕ ΕΚΡΙΖΩΝΕΙΣ

 

 

ΜΙΛΤΟΣ ΣΑΧΤΟΥΡΗΣ

 

Το πηγάδι

Κοιμισμένο πηγάδι, σιγανό/ και σπασμένο βιβλίο /το χέρι μου άγγιζε ψηλά την κάλτσα σου /κοντά στο όνειρό της /η γλώσσα μου σκεφτότανε τα δόντια σου

το χέρι μου αγαπούσε τον θάνατο /το άλλο χέρι μου ήταν από κερί /και έλιωνε

τα μάτια σου ήταν από κερί και έλιωναν /κι έξω ήταν νύχτα /και έβρεχε /κοιμισμένο πηγάδι, σιγανό /και σπασμένο βιβλίο

*

ΔΟΚΙΜΑΣΜΕΝΟΙ

 

ΝΑΝΟΣ ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ

Υπαινιγμός

 

Σε κάρφωσαν τα λόγια μου αυτά /Έτσι στην αμμουδιά ξεγυμνωμένη /Νωχελικά ανοίγοντας τα πόδια /Για να τα ξανακλείσεις ελαφρά /Εγκολπωμένες μες στα δειλινά /Οι πόρτες μοιράζουν το σκοτάδι/ Απ’ το διπλανό σπιτάκι ξέφυγε /Σα νυχτερίδα ένας στεναγμός /Για να ξυπνήσει ξαφνιασμένο /Από μια ιστορία ξαναειπωμένη /Κόκκινη κλωστή δεμένη /

Σ’ ένα σεντούκι κλειδωμένη /Που σπαρταράει όταν βγαίνει /Σαν ψάρι απ΄το νερό/Να ξαναμπεί στη νύχτα /των αιώνων δίχως οδηγό /σε κάρφωσαν στην αμμουδιά /οι τρυφερές ματιές μου /τα μυτερά βυζιά των βράχων/απ’ τα μακριά μαλλιά της /τη θάλασσα σέρνουν στη στεριά /κάτι αέρηδες ανοιχτομάτηδες

 

ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ

Ο Νανοτεχνολόγος

(…) Γιατί, μα την αλήθεια, ο καθαείς /ακόμα και θνητός, μπορεί να μπει / εξ επαφής στο δίκτυ-διαδίκτυο / του σκαπανέως Ηφαίστου, να συλλάβει / τους θείους έρωτες πάνω στην πράξη / της αφανούς τελειότητος των οπτικών ινών / με τις οποίες σφιχτόδεσε τους εραστές.

 

ΣΩΤΗΡΗΣ ΠΑΣΤΑΚΑΣ

Τα παυσίπονα βυζάκια σου. /Οι μυροφόρες παλάμες σου. /Το βάλσαμο της αγάπης σου./Για πόσο καιρό θα τα σκέπτομαι; /Πόσον καιρό θα με βασανίζουν;/Έξι μήνες; Ένα χρόνο; /Κάποτε, το ξέρω, θα γίνουν: /αδιάφορα βυζιά, παλάμες /ανύπαρκτες, αγάπη. //Και από τους ξένους, μια γυναίκα και ένας άνδρας

*

ΔΟΚΙΜΑΖΟΜΕΝΟΙ

 

ΝΙΚΗ ΧΑΛΚΙΑΔΑΚΗ

περιμένω να γυρίσεις σπίτι, να βγάλεις τα ρούχα /-Θεέ μου πως περιμένω να βγάλεις τα ρούχα- /τα πόδια σου αγαπώ /τις κνήμες
ό, τι σε πάει και σ’ επιστρέφει /μ’ ένα σου νεύμα ν’ ανέβω στο κρεβάτι
να γίνω ολόκληρη κατοικίδια ηδονή

 

ΣΤΕΛΛΑ ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ

Ένας χορός / ωχ / ένας χορός κλαίει / βαδίζει / τα μάτια χαμηλά / σέρνει το πόδι / το σκοτάδι / βαριά πατά / ωχ/ μεθά λυγίζει /(…) /Φταίω / και το’ ξερα από νωρίς / από τη μέρα /που τα πουλιά τραγούδησαν τον έρωτα / κι εγώ τα πρόσβαλα / μιμούμενη τους ήχους τους

 

ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΜΠΑΚΟΝΙΚΑ

(…) Σχεδόν σιωπηλός, χωρίς γαλιφιές και γλυκόλογα,/με ανυπόμονη ορμή μού έβαζε την τροφή στο στόμα. /Τη δύναμη και τη βιασύνη του αρσενικού /που θέλει να κατακτήσει / μου μετέδιδε η κίνησή του.

 

ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΑΝΔΗΣ

(…) Μη μου αση /μαντεύεις το χλιμίντρισμα /εδώ όπου είμαι όλος σάρκα

(…)Χάρη και χάση / αγνεία και λαγνεία

*

ΑΛΛΟΔΑΠΟΙ

 

ΤΟΥΜΑΣ ΤΡΑΝΣΤΡΕΜΕΡ

Το ζευγάρι

Σβήνουν το φως και ο λευκός γλόμπος θαμποφέγγει /για μια στιγμή πριν διαλυθεί  /σαν χάπι σ’ ένα ποτήρι σκοτάδι. /Κατόπιν μεταρσιώνονται. /Οι τοίχοι του ξενοδοχείου υψώνονται στο σκοτεινό ουρανό. /Οι κινήσεις του έρωτα έχουν κοπάσει και τους έχει πάρει ο ύπνος, /αλλά οι πιο κρυφές τους σκέψεις συναντιώνται /σαν δυο χρώματα που ρέουν το ένα μέσα στο άλλο /

πάνω στο υγρό χαρτί με τη ζωγραφιά του μαθητή. /Επικρατεί σκοτάδι και ησυχία. Η πόλη όμως έχει έρθει πιο κοντά /απόψε. Με σβηστά παράθυρα. Τα σπίτια πλησίασαν. /Στέκονται στριμωγμένα και περιμένουν κοντά -κοντά, /ένα πλήθος με ανέκφραστα πρόσωπα.

μτφρ: Β. Παπαγεωργίου

 

ΤΣΕΖΑΡΕ ΠΑΒΕΖΕ

Το ένστικτο

Ο γέρος απογοητευμένος απ’ όλα /στέκεται στο κατώφλι του σπιτιού του στον αδύναμο ήλιο / κοιτάει τον σκύλο και σε σκύλα ν’ ακολουθούν το ένστικτό τους. /(…) Ο γέρος θυμάται μια φορά / που έκανε έρωτα σαν σκυλί σε ένα σταροχώραφο / Δεν ξέρει πια με ποια σκύλα, αλλά θυμάται τον μεγάλο ήλιο / και τον ιδρώτα και την επιθυμία να μη σταματήσει ποτέ. (…)

(μετάφραση: Γιάννης Παππάς)

 

ΖΥΛ ΣΥΠΕΡΒΙΕΛ

Έρωτας

Αυτό το χρώμα ήταν το χρώμα των ματιών σου / κι αυτή η λεπτεπίλεπτη αύρα ήταν επίσης η αύρα σου / τους δρόμους όμως που πηγαίνουν απ’ το χθες στο σήμερα / δεν παύεις να τους αλωνίζεις με τα νεαρά σου άλογα / σε καλπασμό αδιάκοπο που όλο κοντεύει / να χυθεί κατά πάνω μου.

(μετάφραση: Ντενίζ Ανδριτσάνου)

 

ΝΤΑΙΑΝ ΝΤΙ ΠΡΙΜΑ

ΠΟΙΗΜΑ ΜΑΛΛΟΝ ΕΡΩΤΙΚΟ

Τόσο μεγάλο διάστημα στους δυο μας ανάμεσα / όταν φιλιόμαστε φιλάμε τους πλανήτες / καμιά εγγύτητα ποτέ δεν αποκόβει / τόσο μεγάλο διάστημα στους δυο μας ανάμεσα / (…) εκτός το στόμα από τον ώμο, ο μηρός απ’ τον μηρό / εκρηκτικός αέρας χαλαρώνει τον έρωτά μας / έτσι παραμένει η απόσταση ο έρωτας είναι ασφαλής.

(μετάφραση: Γιάννης Λειβαδάς)

Παυλίνα Παμπούδη

Η Παυλίνα Παμπούδη σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου (Ιστορία – Αρχαιολογία) και παρακολούθησε μαθήματα Μαθηματικών στη Φυσικομαθηματική Σχολή και ζωγραφικής στην Σχολή Καλών Τεχνών στην Αθήνα και στο κολέγιο Byahm Show School of Arts του Λονδίνου. Έχει εκδώσει μέχρι στιγμής 15 ποιητικές συλλογές, 3 βιβλία πεζογραφίας, περισσότερα από 40 βιβλία δήθεν για παιδιά και 31 μεταφράσεις λογοτεχνικών έργων. Επίσης, έχει κάνει 3 ατομικές εκθέσεις ζωγραφικής, και έχει γράψει σενάρια για το ραδιόφωνο και την τηλεόραση, καθώς και πολλά τραγούδια.

Αφήστε μια απάντηση

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.