H παιδαγωγική αξία τής φιλοσοφίας στην αρχαία Ελλάδα

[…] Πρέπει λοιπόν το ελεύθερο^* παιδί να μην το αφήνουμε χωρίς να ακούει και χωρίς να βλέπει κανένα από τα άλλα τα καλούμενα εγκύκλια μαθήματα, αλλά αυτά μεν να τα μάθει με μια περαστική ματιά, ίσα να πάρει μια γεύση (γιατί σε όλα είναι αδύνατον να προσεγγίσει το τέλειο), όμως να καλλιεργεί τη φιλοσοφία. Και μπορώ με εικόνα να δώσω περιγραφή τής σκέψης μου· όπως δηλαδή είναι ωραίο να προσεγγίζεις πλέοντας πολλές πολιτείες, μα χρήσιμο είναι να κατοικήσεις στην καλύτερη |…| Χαριτολογώντας  δε και ο Βίων ο φιλόσοφος έλεγε ότι, όπως οι μνηστήρες τής Πηνελόπης μην μπορώντας να συνευρεθούν μαζί της, έσμιγαν με τις θεραπαινίδες της, έτσι και όσοι δεν τα καταφέρνουν  με τη φιλοσοφία σε άλλες σπουδές που δεν έχουν καμιάν αξία μαραίνουν τον εαυτό τους. Γι’ αυτό πρέπει ως κύριο και πρώτιστο της άλλης μόρφωσης να θέτουμε τη φιλοσοφία. Γιατί για τη μεν φροντίδα τού σώματος οι άνθρωποι βρήκαν δύο κλάδους γνώσης, την ιατρική και τη γυμναστική, από τους οποίους ο πρώτος για να εξασφαλίζει την υγεία και ο δεύτερος την ευρωστία. Για τις αρρώστιες όμως και τα πάθη τής ψυχής μόνο η φιλοσοφία είναι το φάρμακο. Γιατί μέσω αυτής και μαζί της είναι δυνατόν να γνωρίσει κανείς ποιο είναι το σωστό, ποιο το απρεπές, ποιο το δίκαιο, ποιο το άδικο, τι να προτιμούμε γενικώς και τι να αποφεύγουμε. Πώς πρέπει να φερόμαστε στους θεούς, πώς στους γονείς, πώς στους μεγαλύτερους, πώς στους νόμους, πώς στους ξένους, πώς στους κυβερνήτες, πώς στους φίλους, πώς στις γυναίκες, πώς στα παιδιά μας, πώς στους υπηρέτες· ότι δηλαδή πρέπει τους μεν θεούς να τους φοβόμαστε, τους δε γονείς να τους τιμάμε, τους μεγαλύτερους να τους σεβόμαστε, στους νόμους να πειθαρχούμε |…| στους κυβερνήτες τού τόπου να υποχωρούμε, τους φίλους να τους αγαπούμε, στις γυναίκες να φερόμαστε με σύνεση, στα παιδιά μας να είμαστε στοργικοί και τους δούλους να μην τους εξευτελίζουμε. Και το σπουδαιότερο, ούτε στις καλοτυχίες να χαιρόμαστε υπερβολικά ούτε στις συμφορές να λυπούμαστε υπερβολικά, μήτε αχαλίνωτοι να είμαστε στις ηδονές και μήτε στους θυμούς μας ασυγκράτητοι και εξαγριωμένοι. Πράγματα, τα οποία εγώ από όλα τα αγαθά που κερδίζουμε από τη φιλοσοφία τα θεωρώ τα σπουδαιότερα.

*Δηλαδή το γεννημένο από πατέρα και μητέρα ελεύθερους πολίτες.