ΑΓΝΟΣ ΡΕΑΛΙΣΜΟΣ
Η επίσκεψη στο θέατρο της Βαλεντίνης Λουρμπά συνιστά από μόνη της μια θεατρική εμπειρία. Θέατρο Τέχνης Εκάτη, μας πληροφορεί η επιγραφή πάνω από τη μικρή πορτούλα που οδηγεί στο εσωτερικό. Και πώς αλλιώς αφού η δημιουργός του ανεβάζει μόνον έργα του κλασικού δραματολογίου, έργα μεγάλου καλλιτεχνικού διαμετρήματος. Κατεβαίνουμε τη σκάλα όπου και μας υποδέχεται η ίδια με ένα γούνινο μάξι παλτό και γούνινο καπέλο· θα μπορούσε να είναι η Λιούμπα του Βυσσινόκηπου… Το κόκκινο βελούδο κυριαρχεί παντού στο στενόμακρο φουαγιέ, με τον ξύλινο καρυδένιο μπουφέ, την επένδυση με καθρέφτες στους τοίχους που μεγαλώνουν οπτικά τον χώρο, τους πολυελαίους, καθώς και βιβλία και βιβλιοθήκες μέχρι το ταβάνι, ενώ καθόμαστε για να μας προσφέρει ένα κρασί και να μας ξεναγήσει: Από εδώ είναι οι ποιητές, μας λέει δείχνοντάς μας τις κρεμασμένες κορνίζες. Η Αχμάτοβα, η Πολυδούρη, η Σέξτον, ο Τσέχωφ… και τόσοι, τόσοι άλλοι σε ένα πραγματικό ποιητικό εικονοστάσιο, σε έναν οιονεί ναό του θεάτρου. Ιερός και αξεδιάλυτος ο δεσμός των δύο, ποίησης και θεάτρου. Η ίδια άλλωστε έχει γράψει αλλά και σκηνοθετήσει ποίηση στο παρελθόν (Σολωμό, Χρονά).
Καθώς εισερχόμαστε στη χαμηλοτάβανη θεατρική αίθουσα η αισθητική αφοπλιστικά η ίδια: κόκκινο βελούδο και καθρέφτες. Νομίζω πως ξεχωρίζω πάνω ακριβώς από το κεφάλι μου, ανάμεσα σε άλλα έργα, ζωγραφισμένο στην οροφή το Μάθημα χορού του Ντεγκά. Καθόμαστε στη δεύτερη σειρά. Η μικρή ιταλική σκηνή είναι τόσο κοντά μας, μια ανάσα απόσταση, που θέλεις να ανέβεις. Νομίζεις ότι ο νοητός τέταρτος τοίχος καταργείται και μαζί του η απόσταση που χωρίζει την πραγματικότητα της πλατείας από τη σύμβαση της σκηνής. Τόση αισθητική διέγερση και ακόμη δεν έχει ξεκινήσει καν η παράσταση: Τα άσπρα άλογα / Ρόσμερσχολμ του Ερρίκου Ίψεν, σε σκηνοθεσία και μουσική επιμέλεια της Βαλεντίνης Λουρμπά, μετάφραση του Ερρίκου Μπελιέ, τα στοιχεία των υπόλοιπων συντελεστών, φωτιστή, ενδυματολόγου, βοηθού σκηνοθέτη, μαζί με το πλήρες κείμενο του έργου και φωτογραφίες των πέντε ηθοποιών (ο Χρίστος Γεωργίου παίζει δύο ρόλους) είναι ό,τι περιλαμβάνει το πρόγραμμα στο μικρό ασπρόμαυρο βιβλιαράκι.
Έχω και άλλοτε ασχοληθεί με το έργο αυτό σε σημείωμά μου και ιδιαίτερα με την τραγική ηρωίδα του, Ρεβέκκα Βεστ (βλ. Σάρα Θηλυκού: Ερρίκος Ίψεν, Τα άσπρα άλογα /Ρόσμερσχολμ, μτφρ. Βάσος Δασκαλάκης, εκδ. Δωδώνη – Περιοδικό Περί Ου ). Το έργο του Ίψεν στο σύνολό του αποτελεί μια από τις σκηνοθετικές εμμονές της Βαλεντίνης Λουρμπά. Σκηνικό, δραματουργική και υποκριτική προσέγγιση, όλα ρεαλιστικά. Οι ηθοποιοί όλοι με εξαιρετικά αφομοιωμένη τη σκηνοθετική ανάγνωση και διδασκαλία στην ερμηνεία τους. Καμία εκζήτηση, καμία υπερβολή. Θα ξεχώριζα ίσως λίγο περισσότερο τους δευτερεύοντες ρόλους… Η παράσταση κλιμακώνει μετρημένα την εξέλιξή της μέχρι το τραγικό φινάλε, ενός έργου συγκλονιστικού, όπως όλα τα όψιμα δράματα του Ίψεν – για εμένα ιδιαίτερα του αγαπημένου μου μικρού Έγιολφ – έργα με ιδιαίτερες φιλοσοφικές, θεολογικές και ψυχολογικές προεκτάσεις που είναι αδύνατον να παραμείνουν ανεπίδοτα.
Η σκηνοθέτις Βαλεντίνη Λουρμπά έχει δηλώσει σε συνεντεύξεις της πως δεν την ενδιαφέρει ο εντυπωσιασμός και η καινοτομία αλλά η αίγλη και μόνο των ίδιων των έργων. Μια απόλυτα κειμενοκεντρική προσέγγιση που για άλλους μπορεί να θεωρηθεί ευλογία, μέσα στην περιρρέουσα ατμόσφαιρα της σημερινής αποδομητικής, μεταμοντέρνας συνθήκης και για άλλους αδιάφορη καλλιτεχνικά ακριβώς για τον ίδιο λόγο. Η πιστότητα και ο σεβασμός στο κείμενο, η αφοσίωση και η ιδιαίτερη στοχοπροσήλωση, ένας αγνός, θα έλεγα ακόμη, ρεαλισμός στην προσέγγιση σε όλα τα σκηνικά μέσα και βέβαια η ίδια η δύναμη του κλασικού έργου αποτελούν την ασφαλή βάση πάνω στην οποία δομείται η αδιαμφισβήτητη συγκίνηση, η γοητεία ακόμη του θεάτρου της Βαλεντίνης Λουρμπά, στο πρόσωπο της οποίας τέχνη και ζωή ταυτίζονται, γοητεία μιας θεατρικότητας που μοιάζει να ανοίγει ένα μουσικό κουτί με μια μελωδία γεμάτη αναμνήσεις από την παιδική μας ηλικία, μουσικό χαλί των δικών μας παραστάσεων, γοητεία που διατηρεί και ασκεί επάνω μας ατόφια όλη τη δυναμική της.
Σάρα Θηλυκού
