Για τον πατέρα
«Ο πατέρας μου ήταν εκείνος ο Άτλαντας που κρατούσε στους ώμους του τόνους παρελθόντος. Και τώρα που έφυγε νοιώθω πως όλο εκείνο το παρελθόν ραγίζει, γκρεμίζεται σιωπηλά πάνω μου και με καταπλακώνει με όλα του τα απογεύματα. Γκρεμισμένα απογεύματα της παιδικής ηλικίας. Και δεν υπάρχει κανείς να φωνάξω για βοήθεια.»
Η απώλεια του πατέρα ως ύψιστη στιγμή ανάδυσης του αβοήθητου παιδιού. Αλλά και ως απαρχή μιας υποκειμενοποίησης. Ο πατέρας είναι η καταγωγή, η προέλευση. Είναι το όνομα του πατρός, η πατρική λειτουργία που δίνει συνέχεια στον κόσμο και στην ύπαρξη. Στον αντίποδα της μητρικής αγάπης, που εμπεριέχει και περικλείει το σώμα και την ύπαρξη με την φροντίδα και την αγάπη, ο πατέρας μας συνδέει με την ιστορία μας.
Ο Γκεόργκι Γκοσποντίνοβ έρχεται να αναδείξει με τη γραφή αυτής της ιστορίας πώς μπορεί ο καθένας από εμάς να κάνει το πένθος της παιδικής ηλικίας μέσα από την απώλεια του πατέρα και να γίνει πλέον ο ίδιος ο αφηγητής και θεματοφύλακας αυτής της ιστορίας. Το βιβλίο θα λέγαμε ότι χωρίζεται νοητά σε δύο μέρη. Το πρώτο μέρος αφηγείται τον τελευταίο καιρό της ασθένειας του πατέρα με τον γιο να τον συνοδεύει μέρα και νύχτα. Το δεύτερο μέρος, μετά θάνατον, είναι η αφήγηση της οικογενειακής ιστορίας από τα χρόνια του παππού έως τον πατέρα και τον ίδιο και ταυτόχρονα η ανάδειξη των σοσιαλιστικών χρόνων της γειτονικής μας Βουλγαρίας πριν το 1989 και μετά το 1989. Έχουμε λοιπόν δύο αρχές των αξόνων που τέμνονται και αλληλοπλέκονται. Η ζωή πριν και μετά τον πατέρα ,η ζωή πριν και μετά την πτώση του τείχους του Βερολίνου. Μια πτώση και ο θάνατος του πατέρα. Που καλεί σε εγρήγορση. Εσύ τώρα είσαι ο δημιουργός.
Οι όμορφες εικόνες του Γκοσποντίνοβ με τον κήπο του πατέρα να ανθίζει μέσα στα χρόνια δίνοντας καρπούς, γίνεται χώμα που σκεπάζει πλέον τον πατέρα και ακτινοβολεί θνητότητα. Η θνητότητα του άλλου παραπέμπει στη δική μας θνητότητα. Κι έτσι εκτοξεύεται η ζωή μας εμπρός, να ζήσουμε ό,τι περισσότερο μπορούμε, στον γήινο, συμπυκνωμένο, υπεραρκετό χρόνο μας. Διότι ο χρόνος είναι μια έννοια σχετική. Όχι μόνο για τον Αϊνστάιν αλλά και για τον ψυχισμό μας. Μπορεί να παραμένει ακίνητος, να μη συμβαίνει τίποτα, να κυλά αργά και βασανιστικά , να τρέχει γρήγορα, να καλπάζει, να δίνει την αίσθηση της στιγμής αλλά να δίνει και τη γεύση της αιωνιότητας. Η γλώσσα, η γραφή, η διαπραγμάτευση του τέλους, είναι ένα γινωμένο φρούτο, ένα πένθος που γίνεται, δεν παραμένει βουβό κι ακίνητο. Η γραφή βάζει σε κίνηση και ωθεί σε δράση.
Ένα πολύ απλό και ταυτόχρονα πολύ περιεκτικό βιβλίο. Ο καθένας μπορεί να αναγνωρίσει στοιχεία του εαυτού του και της δικής του ιστορίας με τους γονείς του. Καθημερινή φροντίδα, ερωτήματα, ανησυχία, θλίψη αλλά και μοίρασμα. Μπορεί ταυτόχρονα να δει την ιστορία μιας ολόκληρης χώρας με τους απόντες πατέρες της γενιάς του σοσιαλισμού αλλά και τους κατατρεγμένους πατέρες, αναγκασμένους να περάσουν από την φτώχια, τις αγωνίες, τη μετανάστευση. Ο κήπος του πατέρα σταθερή πηγή ζωής, φάρος που φωτίζει την καθημερινότητα και γεμίζει χαρά και όμορφες αναμνήσεις μέσα στη δυσκολία.
Δεν μπορεί κάποιος να μη συγκρίνει τη γραφή , εντελώς αποδιανοητικοποιημένη, με τη γραφή του Ντιντιέ Εριμπόν στη «Ζωή τα γηρατειά και τον θάνατο μιας γυναίκας του λαού» γεμάτη υποσημειώσεις και βιβλιογραφικές αναφορές. Δύο κόσμοι διαμετρικά αντίθετοι, Δύση και Βαλκάνια. Δύση και Ανατολή. Φροντίδα των ηλικιωμένων από τα παιδιά τους, σεβασμός στον πατέρα, συνέχεια της καταγωγικής προέλευσης, στήριγμα στην πατρική λειτουργία. Πηγαία αγάπη.
Βέρα Παύλου
